Liên hợp quốc và Nepal cảnh báo hệ lụy từ biến đổi khí hậu đối với hệ sinh thái Himalaya

Lũ lụt tại Nepal đã xóa sổ một khu dân cư. Ảnh: AFP

Theo AFP, các quan chức ngoại giao Nepal và người đứng đầu cơ quan khí hậu của Liên hợp quốc đã đưa ra cảnh báo nghiêm trọng về mối đe dọa ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu đối với dãy Himalaya. Động thái này diễn ra trong bối cảnh lực lượng cứu hộ đang chạy đua với thời gian để tìm kiếm hàng nghìn người mất tích sau khi dòng nước lũ hung hãn càn quét khu vực giáp biên giới với Trung Quốc.

Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ nhận định thảm họa xảy ra vào ngày 26/8 gần khu vực biên giới trên cao là do hiện tượng sập sông băng. Sự cố này đã tạo ra một dòng thác mang theo vô số bùn đất và mảnh vỡ quét qua các khu vực hạ lưu. Tính đến thời điểm hiện tại, trận lũ lụt tại Nepal này đã khiến gần 3.000 người mất tích và 682 nạn nhân được xác nhận đã thiệt mạng.

Mặc dù nguyên nhân chính xác của vụ sập sông băng vẫn chưa được kết luận cụ thể, các chuyên gia khẳng định biến đổi khí hậu đang đẩy nhanh tốc độ tan chảy của các sông băng trên toàn cầu, từ đó làm tăng nguy cơ bùng phát những thảm họa tương tự.

Ngoại trưởng Nepal Shisir Khanal cho biết ông đã có cuộc điện đàm với người đồng cấp Trung Quốc Vương Nghị, qua đó hai bên nhất trí tăng cường chia sẻ dữ liệu thủy văn theo thời gian thực. Theo tuyên bố từ Bộ Ngoại giao Trung Quốc, ông Vương Nghị khẳng định Bắc Kinh đã cung cấp cho Nepal những thông tin quan trọng để đối phó thiên tai.

Nguồn dữ liệu này bao gồm hình ảnh khu vực bị ảnh hưởng, thông tin vệ tinh, dữ liệu thủy văn cũng như các cảnh báo sớm về các hồ chắn ở thượng nguồn. Nhà ngoại giao hàng đầu Trung Quốc cũng nhấn mạnh rằng hai quốc gia có vị trí núi sông liền kề và cùng chia sẻ một vận mệnh chung.

Trước đó, Ngoại trưởng Khanal đã chia sẻ với giới truyền thông về việc Nepal cần đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu để thấu hiểu sự biến đổi phức tạp của hệ sinh thái Himalaya. Đây là yếu tố then chốt nhằm đánh giá những rủi ro đang đe dọa quốc gia không giáp biển vốn nằm lọt thỏm giữa Ấn Độ và Trung Quốc này. Rủi ro không chỉ giới hạn trong phạm vi lãnh thổ Nepal hay các cộng đồng dân cư hạ nguồn, mà còn đe dọa trực tiếp đến quốc gia láng giềng ở phía bắc là Trung Quốc.

Hệ thống sông băng Himalaya hiện đang cung cấp nguồn nước sống còn cho gần hai tỷ người. Tuy nhiên, chúng đang tan chảy với tốc độ ngày càng nhanh do sự tăng nhiệt của Trái đất, đẩy các cộng đồng dân cư vào tình thế phải đối mặt với những thảm họa khôn lường và tốn kém.

Ngoại trưởng Khanal khẳng định bài toán khí hậu hiện nay đòi hỏi sự can thiệp quy mô quốc tế. Dù Nepal đóng góp chưa tới 0,01% lượng khí thải nhà kính toàn cầu, người dân nước này lại đang trở thành một trong những nạn nhân chịu tác động nặng nề nhất. Từ thực tế đó, Chính phủ Nepal tha thiết kêu gọi cộng đồng toàn cầu chung tay bảo vệ hệ sinh thái Himalaya.

Đồng tình với quan điểm trên, Giám đốc cơ quan khí hậu của Liên Hợp Quốc Simon Steill đã đưa ra một tuyên bố cứng rắn về tình hình thiên tai. Ông đánh giá sự cố sập sông băng đột ngột và trận lũ lụt tại Nepal vừa qua là một lời nhắc nhở tàn khốc về sự mong manh của môi trường vùng núi. Việc nhân loại đốt một lượng khổng lồ than, dầu mỏ và khí đốt đang làm Trái đất nóng lên từng ngày.

Tình trạng này khiến các bi kịch thiên nhiên xảy ra với tần suất và cường độ tàn phá lớn hơn rất nhiều, trong đó các cộng đồng dễ bị tổn thương luôn là đối tượng phải gánh chịu hậu quả nặng nề nhất. Quá trình tan chảy của các sông băng và sự suy yếu của lớp băng vĩnh cửu có khả năng làm mất kết cấu ổn định của các sườn núi. Điều này làm gia tăng đáng kể nguy cơ sạt lở đất cùng hàng loạt hiểm họa địa chất nghiêm trọng khác.