Vựa dứa Nghệ An chín rộ, giá giảm, chính quyền vào cuộc tìm đầu ra cho nông dân

Áp lực thu hoạch rộ, giá dứa giảm sâu 

Hiện, dứa đang vào chính vụ thu hoạch. Ảnh: T.P

Những ngày cuối tháng 5, tại vùng dứa Quỳnh Thắng, không khí thu hoạch diễn ra khẩn trương từ sáng sớm. Khi mặt trời còn chưa lên cao, từng tốp lao động đã tất bật cắt dứa, gùi quả từ đồi xuống điểm tập kết. Năm nay, thời tiết nắng nóng gay gắt, nhiệt độ cao khiến dứa chín nhanh, chín đồng loạt, buộc người dân phải chạy đua với thời gian để thu hoạch trước khi quả quá lứa, thối hỏng. Thế nhưng, đúng vào thời điểm chính vụ, giá dứa lại giảm sâu, khiến niềm vui mùa thu hoạch không còn trọn vẹn.

Gia đình ông Hồ Hữu Yên ở xóm 19/8, xã Quỳnh Thắng có 7 ha dứa đang bước vào kỳ thu hoạch. Đến nay, gia đình đã cắt khoảng 3 ha, phần diện tích còn lại vẫn đang chờ thương lái vào thu mua. Theo ông Yên, chưa năm nào áp lực thu hoạch lại lớn như năm nay bởi dứa chín nhanh hơn mọi năm trong khi giá bán xuống thấp. 

Nắng nóng, dứa vào vụ thu hoạch rộ và nhanh hỏng. Ảnh: T.P

Cách đó không xa, gia đình ông Hồ Bá Long cùng xóm cũng đang tất bật với 6 ha dứa. Đến thời điểm hiện tại, khoảng một nửa diện tích đã được thu hoạch, song điều khiến người trồng thấp thỏm nhất không phải năng suất mà là giá cả bấp bênh. Dứa đến kỳ không thể để lâu trên ruộng, phải cắt gấp, nhưng giá giảm mạnh khiến nhiều hộ chỉ mong “thu hồi vốn”.

Theo người dân địa phương, thời điểm này dứa Queen giống phổ biến tại Quỳnh Thắng chỉ được thương lái thu mua với giá khoảng 4.500 – 5.500 đồng/kg đối với loại quả nặng từ 0,5 – 0,7 kg/quả. Trong khi cùng kỳ năm ngoái, mức giá dao động từ 10.000 – 12.000 đồng/kg. Như vậy, giá dứa năm nay giảm khoảng 40 – 50%, thậm chí có thời điểm thấp hơn.

Với giống dứa MD2 – loại dứa chất lượng cao phục vụ chế biến và xuất khẩu, giá hiện dao động khoảng 7.000 – 9.000 đồng/kg, giảm đáng kể so với mức khoảng 17.000 đồng/kg trước đây. Đây là loại dứa có trọng lượng từ 1 – 2,5 kg/quả, được nhiều hộ dân ở Quỳnh Thắng đầu tư mở rộng diện tích bởi kỳ vọng giá trị kinh tế cao. Tuy nhiên, đà giảm giá năm nay cũng khiến nhiều hộ không khỏi lo lắng. 

Giá dứa chỉ bằng 50-60% cùng kỳ năm ngoái. Ảnh: T.P

Điều đáng nói, trong khi giá giảm sâu thì chi phí đầu tư cho cây dứa vẫn ở mức cao. Theo tính toán của người dân, riêng tiền giống dứa queen đã khoảng 55 triệu đồng/ha, còn giống dứa MD2 lên tới khoảng 120 triệu đồng/ha. Ngoài ra còn chi phí phân bón bình quân khoảng 60 triệu đồng/ha, tiền nhân công làm đất, chăm sóc, làm cỏ khoảng 16 triệu đồng/ha và hơn 11 triệu đồng vật tư phủ ni lông giữ ẩm, hạn chế cỏ dại.

Với mức đầu tư lớn như vậy, giá bán xuống thấp khiến lợi nhuận của người dân giảm đáng kể. Nếu những năm được giá, sau khi trừ chi phí, người trồng có thể thu lãi hàng trăm triệu đồng mỗi năm thì hiện nay, với mức giá phổ biến khoảng 5.000 đồng/kg, mỗi ha dứa năng suất khoảng 35 – 40 tấn chỉ mang lại doanh thu khoảng 175 – 200 triệu đồng. Sau khi khấu trừ chi phí, mức lãi chỉ còn khoảng 35 – 40 triệu đồng/ha. 

Không chỉ giá giảm mạnh mà việc tiêu thụ cũng chậm khiến người trồng dứa đứng trước nhiều áp lực. Ảnh: T.P

Không chỉ giá giảm, chất lượng và mẫu mã dứa năm nay cũng bị ảnh hưởng do thời tiết bất lợi và sâu bệnh đầu vụ. Người dân cho biết tình trạng vàng lá, thối nõn xuất hiện ở một số diện tích khiến quả nhỏ hơn, mẫu mã không đồng đều, làm giảm khả năng tiêu thụ. Năng suất dứa queen năm nay bình quân chỉ đạt khoảng 35 – 40 tấn/ha, thấp hơn những vụ thuận lợi trước đây.

Trong bối cảnh thời tiết nắng nóng kéo dài khiến dứa chín nhanh, sản lượng tập trung lớn vào cùng thời điểm, giá bán lại lao dốc, mùa dứa năm nay đang đặt người trồng trước nhiều áp lực chưa từng có. Và khi việc thu hoạch còn phụ thuộc lớn vào sức mua của thị trường, nỗi lo của người dân không chỉ nằm ở việc cắt kịp dứa mà còn là bán được với mức giá đủ bù đắp chi phí đã bỏ ra suốt cả vụ mùa.

Điều khiến người trồng dứa lo lắng nhất lúc này không chỉ là giá thấp mà còn là đầu ra tiêu thụ chậm hơn nhiều so với năm trước. Theo người dân, việc tiêu thụ dứa hiện nay vẫn chủ yếu phụ thuộc vào thương lái. Khi thương lái thu mua chậm, người trồng gần như không có nhiều lựa chọn bởi dứa đến kỳ phải cắt ngay, không thể neo lại chờ giá như nhiều loại nông sản khác.

Chị Nguyễn Thị Thắm, thương lái chuyên thu mua dứa ở Hoàng Mai cho biết, mỗi ngày cơ sở tiêu thụ khoảng trên 30 tấn dứa cho vùng Quỳnh Thắng và Hoàng Mai. Tuy nhiên, sức mua năm nay chậm hơn do nhiều địa phương phía Bắc như Thanh Hóa, Ninh Bình mở rộng diện tích trồng, khiến nguồn cung tăng mạnh. “Các đầu mối tiêu thụ chưa tăng công suất, thị trường xuất khẩu còn hạn chế nên sức mua giảm, ảnh hưởng đến đầu ra của bà con”, chị Thắm chia sẻ. 

Chính quyền xã Quỳnh Thắng làm việc với Công ty CP Thực phẩm Xuất khẩu Đồng Giao nhằm mở rộng thêm kênh tiêu thụ. Ảnh: CSCC

Trong khi trên các triền đồi dứa, người dân Quỳnh Thắng đang chạy đua với thời gian để thu hoạch trước nắng nóng và nỗi lo giá giảm, tiêu thụ chậm, thì ở một “mặt trận” khác, chính quyền địa phương cũng đang tất bật tìm đầu ra cho quả dứa - nông sản chủ lực của địa phương. Không chỉ riêng một bộ phận chuyên môn, từ Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND xã đến các phòng, ban liên quan đều trực tiếp tham gia kết nối, đàm phán với doanh nghiệp, nhà máy chế biến và các đầu mối tiêu thụ.

Theo ông Nguyễn Quốc Khánh - Phó Chủ tịch UBND xã Quỳnh Thắng, toàn xã hiện có khoảng 2.060 ha dứa, trong đó diện tích đang cho thu hoạch khoảng 1.340 ha. Riêng lượng dứa cần thu hoạch ngay hiện khoảng 1.150 tấn, tập trung ở các xóm 2/9, 19/8, 3/2, 26/3, Bắc Thắng và thôn 12.

Ông Khánh cho biết, trước diễn biến bất lợi của thị trường và tình trạng dứa chín rộ do nắng nóng, địa phương xác định nhiệm vụ ưu tiên là không để dứa chín bị ùn ứ kéo dài, ảnh hưởng đến thu nhập của người dân. Chính quyền xã thường xuyên cập nhật sản lượng cần thu hoạch tại từng xóm, chủ động kết nối doanh nghiệp, đầu mối thu mua và phối hợp với các phòng chuyên môn để tháo gỡ khó khăn trong tiêu thụ.

“Quan điểm của địa phương là đồng hành với bà con bằng mọi giải pháp có thể, từ kết nối doanh nghiệp đến hỗ trợ thông tin thị trường, tạo điều kiện thuận lợi nhất để tiêu thụ sản phẩm. Về lâu dài, xã cũng mong muốn có thêm doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu, mở rộng vùng liên kết tiêu thụ để cây dứa phát triển ổn định hơn" - Đồng chí Nguyễn Quốc Khánh - Phó Chủ tịch UBND xã Quỳnh Thắng cho biết.

Trước áp lực đầu ra, địa phương đã chủ động vào cuộc kết nối doanh nghiệp tiêu thụ. Ông Khánh cho biết, ngày 15/5, khi Nhà máy chế biến rau quả xuất khẩu Nghệ An tạm dừng thu mua, lượng lớn dứa của người dân đứng trước nguy cơ ùn ứ, chính quyền xã đã phối hợp Phòng Kinh tế liên hệ và trực tiếp làm việc với ban lãnh đạo nhà máy. Sau quá trình trao đổi, từ ngày 17/5, nhà máy đã tiếp tục thu mua trở lại trong khoảng hai tuần nhằm hỗ trợ người dân tiêu thụ sản phẩm. Tại thời điểm đó, lượng dứa cần thu hoạch được thống kê khoảng 1.800 tấn. Đến nay, nhà máy đã thu mua hơn 500 tấn trước khi dừng lại. 

Theo cam kết ban đầu, Công ty CP Thực phẩm Xuất khẩu Đồng Giao sẽ thu mua dứa cho người dân theo giá thị trường, mỗi ngày từ 50-70 tấn. Ảnh: T.P

Hiện chính quyền địa phương tiếp tục kết nối với Công ty CP Thực phẩm Xuất khẩu Đồng Giao nhằm mở rộng thêm kênh tiêu thụ. Theo cam kết ban đầu, doanh nghiệp sẽ thu mua dứa cho người dân theo giá thị trường, mỗi ngày từ 50-70 tấn.

Giữa những triền đồi dứa đang vào vụ, nỗi lo của người trồng không chỉ là bán được hết sản phẩm trong mùa thu hoạch này mà còn là sự bền vững của cây dứa về lâu dài. Khi đầu ra vẫn phụ thuộc lớn vào thương lái, thị trường thiếu ổn định, người dân mong muốn có thêm sự đồng hành về khoa học kỹ thuật để phát triển giống dứa chất lượng cao, chính sách tín dụng phù hợp, nguồn vật tư trả chậm và các kênh liên kết tiêu thụ bền vững hơn..