Các ngành nghề dự báo phát triển, "khát" lao động sau Tết

Bản tin thị trường lao động Việt Nam do Bộ Nội vụ công bố cho thấy bức tranh lao động tiếp tục cải thiện, với số lao động có việc làm hay tiền lương tăng lên.

Cụ thể, quý IV/2025, cả nước có 53,8 triệu lao động, trong đó 52,7 triệu người có việc làm, tăng khoảng 656.000 người so với cùng kỳ năm trước.

Trong đó, lao động chủ yếu làm trong lĩnh vực dịch vụ (40,8%), tiếp sau là công nghiệp - xây dựng (33,8%) và nông - lâm - thủy sản (25,4%). Tỷ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ đã đạt 29,5%.

Tuy nhiên quý cuối cùng của năm trước vẫn ghi nhận tới trên 784.000 người thiếu việc làm, chiếm 1,67% lực lượng lao động, tăng hơn 19.000 người so với cùng kỳ năm trước.

Cũng theo Bộ Nội vụ, cả nước có khoảng 1,07 triệu người thất nghiệp, tương ứng tỷ lệ thất nghiệp 2,22%. Riêng khu vực thành thị, tỷ lệ này ở mức 2,46%, cao hơn mặt bằng chung.

Theo đó số có quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp đạt hơn 178.000 người, khoảng 576.000 lượt người được tư vấn. Tuy nhiên chỉ có khoảng 41.000 người được giới thiệu việc làm và hơn 6.800 người được hỗ trợ học nghề.

Qua phân tích, chuyên gia lao động nêu rõ có 61,2% người nộp hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp không có bằng cấp, chứng chỉ, trong khi nhóm có trình độ đại học trở lên chỉ 19,2%.

Điều này phản ánh rõ ràng rủi ro thất nghiệp tập trung chủ yếu ở lao động kỹ năng thấp, đồng thời cho thấy dư địa lớn của chính sách đào tạo nghề gắn với bảo hiểm thất nghiệp.

Tuy nhiên vẫn có điểm sáng đó là thu nhập bình quân chung của người lao động đạt 8,7 triệu đồng/tháng, tăng 323.000 đồng (khoảng 3,9%) so với quý trước.

Bộ Nội vụ dự báo trong quý I/2026, số người có việc làm có thể tăng khoảng 300.000 người so với quý trước, nâng tổng số lao động có việc làm lên 53 triệu người.

Một số ngành được dự báo tăng nhu cầu như sản xuất, chế biến thực phẩm (thêm 3,1%), sản xuất phương tiện vận tải (thêm 2,6%). Ngược lại, các ngành sản xuất thuốc lá, hóa chất, sản phẩm hóa chất, sửa chữa - bảo dưỡng - lắp đặt máy móc thiết bị có xu hướng giảm việc làm. 

Bộ Nội vụ dự báo nhiều ngành tăng cường tuyển dụng lao động (Ảnh minh họa: Thanh Bình).

Theo báo cáo xu hướng việc làm toàn cầu năm 2026 và hướng dẫn lương năm 2026 của Manpower Việt Nam, thị trường lao động Việt Nam trong những năm tới sẽ được định hình bởi 4 xu hướng lớn và cũng đặt ra những thách thức đáng kể cho người lao động và doanh nghiệp.

Xu hướng đầu tiên phải kể tới là đội ngũ nhân sự linh hoạt khi kinh tế việc làm tự do mở rộng. ManpowerGroup ghi nhận sự gia tăng rõ rệt của lao động theo dự án và lao động tự do trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, tiếp thị số, sáng tạo nội dung, thương mại điện tử và logistics.

Xu hướng này giúp doanh nghiệp tăng tính linh hoạt và tiếp cận kỹ năng chuyên biệt, nhưng cũng đặt ra thách thức cho người lao động về tính ổn định thu nhập, phúc lợi và lộ trình phát triển nghề nghiệp dài hạn khi hệ thống an sinh vẫn chủ yếu được thiết kế xoay quanh việc làm toàn thời gian (full time).

Bên cạnh đó là xu hướng học lại nhanh và liên tục về năng lực sử dụng trí tuệ nhân tạo. Nhu cầu tuyển dụng các vị trí liên quan đến trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu, tự động hóa và an ninh mạng tăng nhanh, trong khi nguồn cung nhân lực phù hợp còn rất hạn chế.

Manpower Việt Nam còn ghi nhận xu hướng chuẩn mực lao động thay đổi khi khoảng cách công bằng và kỳ vọng của lao động tuyến đầu và việc khan hiếm nhân tài leo thang.