Thủ tục chi trả dạy học cho học sinh khuyết tật “làm khó” giáo viên và nhà trường

Khó hoàn thiện hồ sơ

Từ năm học 2023 - 2024 đến năm học 2025 - 2026, cô giáo Nguyễn Thị Bích Hằng là giáo viên chủ nhiệm của lớp 12K Trường THPT Nguyễn Sỹ Sách, lớp học có 2 em học sinh thuộc diện hòa nhập do bị khuyết tật về trí tuệ.

Đồng hành với các em trong 3 năm, cô Hằng hiểu từng hoàn cảnh, biết được tính cách của từng học trò. Không chỉ có vai trò của một giáo viên chủ nhiệm, giáo viên dạy môn Kinh tế pháp luật, chị còn là người bạn để các em chia sẻ.

Nói thêm về điều này, cô Hằng cho biết: Cả hai học sinh của tôi đều có hoàn cảnh đặc biệt, gia đình thuộc diện cận nghèo khó khăn. Dù năng lực và nhận thức của các em có nhiều hạn chế so với các bạn cùng trang lứa nhưng các em vẫn mong muốn được đến trường, hòa nhập với các bạn. Vì thế, khi dạy các em chúng tôi cũng phải quan tâm hơn, sâu sát hơn, thường xuyên hỏi han, động viên và giúp đỡ. Giáo viên chủ nhiệm còn kết nối với giáo viên bộ môn để cùng đồng hành với học trò. Kết quả cuối cùng là sự tiến bộ của học sinh và tôi rất vui bởi sau 3 năm học ở trường, các em đã từng bước thích nghi, có em đã có thể đi làm để hỗ trợ gia đình.

Tiết học của cô và trò ở Trường Tiểu học Trường Thi. Ảnh: Mỹ Hà

Với 26 năm kinh nghiệm giảng dạy, cô giáo Nguyễn Thị Bích Hằng cũng cho biết, lâu nay chị vẫn tuân thủ việc làm hồ sơ, giáo án ở trường. Riêng với học sinh khuyết tật, do từ năm lớp 10, các em này thuộc diện hòa nhập, được tuyển đặc cách vào trường nên chị đã phối hợp với gia đình làm đầy đủ thủ tục như yêu cầu, bao gồm hồ sơ của học sinh, kế hoạch giáo dục cá nhân của giáo viên. Trong giáo án giảng dạy, ở mục “Mục tiêu cần đạt” chị cũng đã có những yêu cầu riêng đối với các học sinh riêng biệt này.

Cô giáo Nguyễn Thị Bích Hằng cho biết: Hồ sơ của các em tôi làm từ năm lớp 10 và đến năm các em học lớp 12, Sở Giáo dục và Đào tạo mới có chủ trương thực hiện chế độ phụ cấp ưu đãi đối với giáo viên dạy học sinh khuyết tật theo phương thức hòa nhập, đó là năm học 2025 - 2026. Khi đó chúng tôi rất mừng vì từ khi Nghị định số 28/2012/NĐ-CP ban hành, đến nay chính sách mới đi vào cuộc sống. - Cô Hằng nói thêm.

Vui là vậy nhưng cuối tháng 5 vừa qua, sau khi nhận được thông báo hoàn thiện các thủ tục để chi trả chế độ, cô giáo Bích Hằng và đồng nghiệp ở trường đã không thể hoàn thành như quy định. Chia sẻ lý do, cô Hằng cho biết, vuớng mắc chính là ở phần yêu cầu giáo án học sinh.

“Theo yêu cầu của Sở, trong giáo án phải thể hiện được dạy học sinh khuyết tật và cần phải cập nhật giáo án lên hệ thống VN Edu. Điều này chúng tôi không thể thực hiện được bởi lâu nay chúng tôi chỉ lưu theo bản cứng. Nếu bây giờ cập nhật lại thì sẽ không đúng như quy định. Cá nhân tôi cũng xác định, mình đã vất vả nhiều năm rồi, dạy các em và không cần quyền lợi. Năm nay, thêm một năm nữa không có chế độ cũng không sao chứ mình không thể làm sai được."

---- Cô giáo Nguyễn Thị Bích Hằng -----

Ở khối lớp 1 của Trường THCS Trường Thi, phường Trường Vinh, năm nay lớp cô giáo Nguyễn Thị Thúy Thắng chủ nhiệm có 2 học sinh thuộc diện khuyết tật. Trong đó, một em là khuyết tật vận động, bị liệt một nửa người phía bên trái, đi lại khó khăn. Trường hợp còn lại thuộc diện rối loạn phổ tự kỷ, không có khả năng nhận thức.

Thời điểm các em mới nhập học, cô Thắng hết sức vất vả bởi em khuyết tật vận động thì mắt kém, đi lại khó khăn nên giáo viên phải hỗ trợ trong các sinh hoạt thông thường. Học sinh còn lại vì không có khả năng tự chủ nên thường xuyên quấy phá, viết vẽ lung tung, thậm chí đi vệ sinh ngay trong lớp. Dịp cuối năm học do thời tiết nắng nóng nên học sinh này càng bị ảnh hưởng tâm lý và thường xuyên gào khóc trong lớp. Phải rất nỗ lực, một năm theo sát, kèm riêng cho học sinh ngoài giờ, đọc để em nghe viết từng con chữ, học sinh này mới có thể phát âm và viết được chữ khá ngay ngắn trong vở.

Một hoạt động ngoại khóa của học sinh Trường THCS Nguyễn Sỹ Sách. Ảnh: P.V

Qua thống kê của cô giáo Thúy Thắng, tổng các giờ dạy trực tiếp học sinh khuyết tật của chị trong năm vừa qua là 760 tiết. Tuy nhiên, đến thời điểm này, chị cho biết, không hy vọng nhận được chế độ dù chị là “người thật, việc thật” được phụ huynh và nhà trường ghi nhận. “Nói hụt hẫng là có thật bởi tôi đã có một năm hết lòng với học trò. Nhưng theo quy định như hiện nay thì chúng tôi không thể đáp ứng được yêu cầu”, cô Thắng trải lòng.

Chia sẻ về quá trình làm thủ tục, cô giáo Thúy Thắng cũng cho biết, ban đầu khi Sở hướng dẫn làm hồ sơ, chị và đồng nghiệp đã làm theo đúng quy định nhưng sau đó lại gặp vướng mắc vì “hồ sơ chưa đẩy lên VNEDU”. Sau này, Sở tháo gỡ quy định này nhưng yêu cầu mỗi học sinh khuyết tật phải có một giáo án giảng dạy riêng song song với giáo án chung cho học sinh khác trên lớp thì chị không đáp ứng được.

“ Tôi chỉ dạy 2 học sinh, mỗi tiết dạy phải làm hai hồ sơ đã áp lực rồi. Các giáo viên phụ như dạy đạo đức, âm nhạc, họ dạy đến 7,8 học sinh ở nhiều lớp học khác nhau thì làm sao có thể làm được. Giáo viên ở trường chúng tôi đều bỏ cuộc."

----- Cô giáo Nguyễn Thị Thúy Thắng -----

Nêu cao trách nhiệm của người đứng đầu

Từ năm 2012, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 28/2012/NĐ-CP, trong đó có quy định về phụ cấp, chính sách ưu đãi đối với nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục, nhân viên hỗ trợ giáo dục người khuyết tật. Đến năm 2018, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng ban hành Thông tư số 03/2018/TT-BGDĐT quy định về giáo dục hòa nhập đối với người khuyết tật và nêu rõ giáo viên dạy học sinh khuyết tật được hưởng chính sách ưu đãi trong giáo dục hòa nhập theo quy định hiện hành.

Tại Nghệ An, sau nhiều năm thông tư ra đời, đến đầu năm học này, Sở Giáo dục và Đào tạo mới có hướng dẫn về đối tượng áp dụng, mức hưởng và cách tính trợ cấp. Đến giữa tháng 5 vừa qua, Sở cũng đã yêu cầu các trường lập hồ sơ và trình danh sách về Sở trước khi trình Sở Tài chính để đề nghị chi trả.

Qua quá trình triển khai, những vướng mắc trên nảy sinh khiến cho chủ trương này đứng trước nguy cơ khó thực hiện. Nói về điều này, cô giáo Cao Thị Tâm - Phó Hiệu trưởng Trường THCS Hạnh Thiết, xã Quỳ Châu cho biết: Trường chúng tôi có hơn 10 học sinh khuyết tật và rất nhiều giáo viên trong trường trực tiếp dạy các em. Tuy nhiên, sau khi nộp hồ sơ và không được thông qua vì giáo án chưa đáp ứng yêu cầu, các giáo viên đều xác định sẽ không tiếp tục hoàn thiện hồ sơ nữa.

Ngoài dạy học trên lớp, các giáo viên dạy học sinh khuyết tật thường đồng hành, hỗ trợ với học sinh ở nhiều hoạt động khác. Ảnh: Mỹ Hà

Ngoài Trường THCS Hạnh Thiết, nhiều trường học khác trên địa bàn xã Quỳ Châu cũng đã đưa ra quyết định tương tự.

“Chúng tôi rất băn khoăn bởi ngoài thủ tục, Sở yêu cầu các hiệu trưởng nhà trường phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra sai sót khi thanh tra, kiểm tra. Thế nên hiện nay nhiều trường có tâm lý “làm thì hãi” nhưng “không làm thì thiệt”. Về phía xã, nếu không triển khai cũng thiếu trách nhiệm với các nhà trường, với giáo viên và sau này có thể dẫn đến khiếu kiện vì “xã được, xã không”.

---- Bà Nguyễn Thị Bình - Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Quỳ Châu ----

Phân tích về những khó khăn hiện nay, nhiều giáo viên và các nhà trường cho rằng, một phần trách nhiệm thuộc về Sở Giáo dục và Đào tạo do đầu năm không có hướng dẫn đầy đủ, chi tiết. Vì thế, khi hoàn thiện thủ tục, nhiều hồ sơ theo quy định bị “vướng” hoặc chưa đúng yêu cầu. Một số khó khăn nảy sinh do chưa hiểu đầy đủ, các giáo viên cũng đề nghị Sở cần xem xét, cân nhắc để điều chỉnh phù hợp, tránh thiệt thòi cho giáo viên.

Tiết học của học sinh Trường THCS Hạnh Thiết - Quỳ Châu. Ảnh: P.V

Về phía Sở, qua tìm hiểu tại Phòng Tổ chức cán bộ được biết, trong đợt thống kê đầu tiên từ các đơn vị, số tiền chi trả giáo viên dạy học sinh khuyết tật đã lên đến hơn 200 tỷ đồng. Do đó, để tránh trục lợi, chi trả đúng người, đúng đối tượng, Sở yêu cầu các nhà trường phải rà soát chính xác và đảm bảo hồ sơ hợp lệ theo quy định và giao cho người đứng đầu nhà trường trong việc thẩm định hồ sơ và chịu trách nhiệm nếu để xảy ra sai sót.

“ Nguồn chi trả cho giáo viên dạy học sinh khuyết tật lấy từ nguồn chi của giáo dục và còn qua nhiều cấp phê duyệt. Do đó, trong quá trình hoàn thiện hồ sơ tôi mong các nhà trường cần làm khách quan, chính xác để việc chi trả sớm được thực hiện."

---- Ông Nguyễn Quốc Khánh - Trưởng phòng Tổ chức cán bộ, Sở GD&ĐT -----