Trí tuệ nhân tạo có thể khiến não bộ “quá tải” nếu sử dụng sai cách

Trong vài năm trở lại đây, AI đã nhanh chóng trở thành trợ thủ quen thuộc trong môi trường làm việc hiện đại. Từ viết nội dung, phân tích dữ liệu đến tự động hóa quy trình, AI hứa hẹn giúp con người tiết kiệm thời gian và nâng cao năng suất. 

Ảnh minh họa.

Tuy nhiên, một nghiên cứu mới được công bố bởi Harvard Business Review - Tạp chí uy tín về kinh doanh và quản trị do Trường Kinh doanh Harvard (Mỹ) xuất bản lại đưa ra góc nhìn đáng chú ý: việc sử dụng quá nhiều công cụ AI cùng lúc có thể gây áp lực ngược lại lên người dùng, thậm chí ảnh hưởng tiêu cực đến não bộ.

Khi trí tuệ nhân tạo không còn “giúp việc” mà trở thành gánh nặng
Theo nghiên cứu, việc sử dụng một đến ba công cụ AI có thể giúp tăng năng suất rõ rệt. Tuy nhiên, khi số lượng công cụ AI tiếp tục tăng, hiệu quả này bắt đầu giảm dần. Đáng chú ý, khi người dùng phải làm việc với công cụ thứ tư trở lên, năng suất không những không tăng mà còn có xu hướng giảm.

Nguyên nhân chính nằm ở việc người lao động không chỉ sử dụng AI, mà còn phải giám sát, kiểm tra và xử lý kết quả do AI tạo ra. Điều này khiến khối lượng công việc nhận thức tăng lên, tạo cảm giác căng thẳng và phân tán sự tập trung.

Các nhà nghiên cứu gọi hiện tượng này là “mệt mỏi não bộ do AI” - trạng thái kiệt sức tinh thần xuất hiện khi người dùng phải xử lý quá nhiều luồng thông tin cùng lúc.

Khoảng 14% người tham gia khảo sát cho biết họ từng trải qua cảm giác này, với biểu hiện như đầu óc mơ hồ, khó tập trung; cảm giác quá tải thông tin và giảm khả năng ra quyết định.

Trước đó, các nghiên cứu từ Đại học Massachusetts Institute of Technology (MIT) của Mỹ cũng từng cảnh báo rằng việc phụ thuộc quá nhiều vào AI có thể làm suy giảm kỹ năng tư duy phản biện của con người.

Kiệt sức không chỉ đến từ thể chất
Một phát hiện đáng chú ý khác là tình trạng kiệt sức trong môi trường làm việc có sử dụng AI.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC), kiệt sức không chỉ là mệt mỏi thể chất hay cảm xúc, mà còn bao gồm cả mệt mỏi trí tuệ. Trong bối cảnh AI, điều này xảy ra khi não bộ phải liên tục chuyển đổi giữa nhiều công cụ, nhiều luồng thông tin, giống như “mở hàng chục tab trong đầu” cùng lúc.

Việc liên tục sàng lọc và đánh giá thông tin từ AI trong thời gian dài có thể dẫn đến quá tải nhận thức, từ đó làm giảm hiệu suất và tăng nguy cơ kiệt sức.

ADVERTISEMENT
Dù vậy, các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng, AI không phải là “thủ phạm” hoàn toàn. Khi được sử dụng đúng cách, đặc biệt là để xử lý các công việc lặp đi lặp lại thì AI vẫn giúp giảm áp lực và tiết kiệm thời gian đáng kể.

Vấn đề cốt lõi không nằm ở bản thân công nghệ mà ở cách con người sử dụng. Khi được khai thác đúng mục đích, AI có thể trở thành công cụ hỗ trợ hiệu quả, giúp nâng cao năng suất và giảm tải công việc. Tuy nhiên, việc sử dụng quá nhiều công cụ AI cùng lúc lại dễ dẫn đến tình trạng quá tải thông tin, khiến người dùng mất tập trung và làm giảm hiệu quả làm việc.

Cách sử dụng trí tuệ nhân tạo thông minh để bảo vệ não bộ
Trong bối cảnh AI ngày càng phổ biến trên máy tính và điện thoại, việc sử dụng hợp lý trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Một số nguyên tắc đơn giản có thể giúp hạn chế tác động tiêu cực:

- Không sử dụng quá nhiều công cụ AI cùng lúc.

- Dành thời gian nghỉ giữa các phiên làm việc.

- Chỉ dùng AI cho những tác vụ phù hợp.

- Luôn kiểm soát và đánh giá lại kết quả.

AI vẫn đang trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ, và những nghiên cứu như trên cho thấy một thực tế: công nghệ không phải lúc nào cũng giúp mọi thứ dễ dàng hơn nếu bị lạm dụng.

Hiểu đúng vai trò của AI và sử dụng có kiểm soát sẽ giúp con người tận dụng được lợi ích mà không phải trả giá bằng sức khỏe tinh thần. Trong cuộc đua công nghệ, đôi khi điều quan trọng không phải là dùng nhiều hơn mà là dùng thông minh hơn./.