Mở rộng cao tốc Bắc - Nam: Giảm ùn tắc giao thông, tạo dư địa phát triển mới

Trước nhu cầu vận tải ngày càng tăng, thường xuyên tắc đường, Bộ Xây dựng đang có chủ trương mở và chủ trương nghiên cứu mở rộng một số đoạn tuyến từ 4 lên 6 làn xe.

Nâng cao năng lực kết nối và thúc đẩy tăng trưởng quốc gia

Cao tốc Bắc - Nam phía Đông được xác định là công trình giao thông trọng điểm quốc gia, giữ vai trò xương sống trong hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông của đất nước. Không chỉ kết nối các tỉnh, trung tâm kinh tế lớn, tuyến đường còn tạo hành lang vận tải hiện đại, góp phần thúc đẩy liên kết vùng, nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng không gian phát triển cho nhiều địa phương. 

Cao tốc Bắc - Nam là tuyến giao thông huyết mạch quốc gia. Ảnh: Q.A

Thực tế những năm qua cho thấy, kể từ khi các đoạn tuyến cao tốc đi vào hoạt động, thời gian di chuyển giữa các tỉnh, thành được rút ngắn đáng kể, chi phí vận tải giảm, hoạt động lưu thông hàng hóa thuận lợi hơn. Các phương tiện giao thông ô tô lựa chọn lưu thông trên cao tốc là chủ yếu, dẫn đến tình trạng ùn tắc xẩy ra thường xuyên, tai nạn, cháy xe cũng xẩy ra nhiều trong khi đường hẹp, lưu lượng đông dẫn đến những khó khăn trong việc xử lý các phức tạp trên tuyến. Bên cạnh đó làm các phương tiện phải dừng đỗ lâu làm ảnh hưởng tới hoạt động sản xuất kinh doanh, đi lại của doanh nghiệp, người dân.

Là người thường xuyên di chuyển trên tuyến cao tốc Bắc - Nam, anh Phan Văn Tài, trú tại khối 12, phường Trường Vinh cho rằng việc mở rộng tuyến đường là nhu cầu thực tế và phù hợp với mong muốn của đông đảo người dân. Theo anh Tài, từ khi cao tốc được đưa vào khai thác, thời gian di chuyển giữa Nghệ An và Hà Nội đã được rút ngắn đáng kể, giúp việc đi lại, công tác thuận lợi hơn rất nhiều. Tuy nhiên, với quy mô hiện nay chỉ gồm 4 làn xe, mỗi chiều 2 làn, khả năng lưu thông của tuyến đường vẫn còn hạn chế.

Ông Trần Văn Nam, tài xế có hơn 15 năm chạy tuyến cố định Vinh - Hà Nội cho biết bản thân rất ủng hộ chủ trương mở rộng cao tốc Bắc - Nam. Theo ông Nam, là người thường xuyên lưu thông trên tuyến, ông đã nhiều lần chứng kiến các vụ va chạm giao thông và tình trạng ùn tắc kéo dài do cao tốc hiện nay chỉ có 2 làn xe mỗi chiều.

Trong bối cảnh đó, Bộ Xây dựng đã tổ chức lập Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án đầu tư mở rộng các đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông trong giai đoạn 2026 - 2030. Theo nội dung lấy ý kiến gửi các địa phương, dự kiến các đoạn tuyến hiện có quy mô 4 làn xe hạn chế, bề rộng nền đường 17m sẽ được nghiên cứu mở rộng lên quy mô 6 làn xe cao tốc hoàn chỉnh.

Phương tiện lưu thông trên cao tốc Diễn Châu - Bãi Vọt. Ảnh: Q.A

Việc nghiên cứu mở rộng không chỉ nhằm giải quyết nhu cầu vận tải ngày càng tăng mà còn tạo tiền đề để phát huy hiệu quả đầu tư của hệ thống hạ tầng giao thông quốc gia trong dài hạn.

Đối với Nghệ An, tuyến cao tốc Bắc - Nam đi qua nhiều địa phương, kết nối trực tiếp với các khu công nghiệp, khu kinh tế và các trung tâm đô thị lớn. Việc mở rộng tuyến đường có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh kết nối với các tuyến mới và tạo thêm dư địa phát triển mới, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững của tỉnh trong giai đoạn tới.

Phương tiện đi qua trạm thu phí trên cao tốc. Ảnh: P.V

Tuyến cao tốc sẽ mở rộng như thế nào? Đại diện Công ty TNHH Hoà Hiệp cho biết: Tuyến cao tốc Diễn Châu - Bãi Vọt (thuộc tuyến cao tốc Bắc - Nam) dài 49,3km, đi qua Nghệ An và Hà Tĩnh giai đoạn phân kỳ có nền đường rộng 17m, tốc độ cho phép tối đa là 90km/h. Việc mở rộng cao tốc Bắc Nam toàn tuyến là nhu cầu cấp thiết vì hiện nay trên tuyến thường xuyên tắc đường, lưu lượng phương tiện tham gia giao thông tăng nhanh, tai nạn vì thế cũng khá nhiều.

Hiện nay 16 hầm trên toàn tuyến đang triển khai thi công mở rộng trong đó có hầm Thần Vũ đang thi công nhánh trái và cầu tuyến bên trái. Đơn vị phấn đấu tháng 6/2027 sẽ thông tuyến đoạn này. Việc mở rộng tuyến cao tốc Bắc - Nam sẽ là mỗi bên hai làn xe cơ giới, một làn dừng khẩn cấp, nâng mặt đường lên khoảng 25-27m so với 17m hiện nay.

Ông Cao Anh Đức - Chủ tịch UBND xã Hưng Nguyên Nam cho biết, địa phương hoàn toàn thống nhất với chủ trương nghiên cứu đầu tư mở rộng tuyến cao tốc Bắc - Nam. Tuyến cao tốc đi qua địa bàn xã Hưng Nguyên Nam với chiều dài khoảng 3 - 4km. Từ khi đưa vào khai thác, công trình đã phát huy hiệu quả rõ nét trong việc rút ngắn thời gian lưu thông, giảm áp lực cho Quốc lộ 1, tạo thuận lợi cho hoạt động vận tải hàng hóa, đi lại của người dân và thu hút các nguồn lực đầu tư. Việc mở rộng là cần thiết để nâng cao năng lực thông hành, bảo đảm an toàn giao thông và tạo động lực phát triển mới cho khu vực.

Cùng chung quan điểm, ông Lê Thế Hiếu - Phó Chủ tịch UBND xã Minh Châu cho rằng việc mở rộng cao tốc Bắc - Nam là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh nhu cầu vận tải hàng hóa và hành khách không ngừng gia tăng. Tuyến cao tốc đi qua địa bàn xã Minh Châu với chiều dài khoảng 6km, đóng vai trò quan trọng trong kết nối các trung tâm kinh tế, khu công nghiệp, cảng biển và các địa phương trong khu vực. Khi được mở rộng, năng lực kết nối sẽ được nâng lên, thời gian vận chuyển rút ngắn hơn, chi phí logistics giảm xuống, từ đó tạo điều kiện cho doanh nghiệp mở rộng sản xuất kinh doanh và nâng cao sức cạnh tranh.

Đặc biệt, trên địa bàn xã hiện có trạm dừng nghỉ tại Km427+035 thuộc tuyến cao tốc Bắc - Nam. Theo lãnh đạo xã Minh Châu, khi lưu lượng phương tiện tăng lên sau khi mở rộng tuyến đường, nhu cầu sử dụng các dịch vụ tại trạm dừng nghỉ cũng sẽ gia tăng, mở ra cơ hội phát triển mạnh mẽ các ngành dịch vụ phụ trợ, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.

Theo lãnh đạo Ban quản lý Khu kinh tế Đông Nam, tuyến đường cao tốc Bắc - Nam qua Nghệ An hiện đã giải phóng mặt bằng 6 làn xe. Đối với đoạn qua địa bàn Nghệ An, vị trí kết nối chính gồm: Nút giao Quỳnh Vinh, nút giao Quỳnh Mỹ, nút giao Diễn Cát thuộc đoạn Nghi Sơn - Diễn Châu; nút giao Nghi Phương và nút giao QL46B thuộc đoạn Diễn Châu - Bãi Vọt.

Theo Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế Đông Nam Nghệ An đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 93/QĐ-TTg ngày 15/2/2023, tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông đoạn qua Khu kinh tế được xác định lộ giới khoảng 130 m. Việc mở rộng nền đường cao tốc lên Bn = 32,25 m theo hồ sơ Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi vẫn nằm trong lộ giới quy hoạch, phù hợp với định hướng tổ chức không gian và hệ thống giao thông đối ngoại của Khu kinh tế Đông Nam Nghệ An. Việc mở rộng tuyến cao tốc lên quy mô hoàn chỉnh 06 làn xe, cơ bản không phát sinh GPMB đối với tuyến chính là bảo đảm tính khả thi, tận dụng hiệu quả phạm vi GPMB, quỹ đất và các hạng mục đã đầu tư ở giai đoạn phân kỳ.

Sau khi hoàn thành, tuyến cao tốc sẽ nâng cao năng lực thông hành, bảo đảm an toàn giao thông, giảm ùn tắc, rút ngắn thời gian vận chuyển, tạo thuận lợi cho lưu thông hàng hóa, kết nối các khu công nghiệp, khu chức năng trong Khu kinh tế Đông Nam với Quốc lộ 1, đường ven biển, cảng Cửa Lò, sân bay Vinh và các tuyến giao thông đối ngoại khác; qua đó, góp phần nâng cao năng lực kết nối, năng lực cạnh tranh và phát triển công nghiệp, logistics, đô thị, dịch vụ của Khu kinh tế Đông Nam Nghệ An cũng như của tỉnh Nghệ An.

Ban Quản lý Khu kinh tế Đông Nam cũng đề nghị Sở Xây dựng tổng hợp, tham mưu UBND tỉnh có văn bản gửi Bộ Xây dựng đề nghị rà soát, bổ sung nút giao liên thông với đường N2 thuộc Khu kinh tế Đông Nam Nghệ An vào hồ sơ Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án đầu tư mở rộng các đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông.

Trao đổi về cơ chế, chính sách phục vụ triển khai dự án mở rộng cao tốc Bắc - Nam, ông Dương Đình Chỉnh - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh cho biết: Việc mở rộng cao tốc Bắc - Nam hiện nay rất cần thiết, nhất là đối với Nghệ An đang triển khai cao tốc Vinh- Thanh Thuỷ có nút giao qua tuyến. Trung ương cần tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương, tạo điều kiện để các tỉnh, thành phố chủ động hơn trong vai trò chủ đầu tư các đoạn tuyến đi qua địa bàn cũng như giải quyết các thủ tục liên quan đến đất đai, giải phóng mặt bằng.

Bên cạnh đó, cần phát huy tối đa hiệu quả phần quỹ đất đã được giải phóng mặt bằng từ giai đoạn đầu tư trước đây, hạn chế việc điều chỉnh hướng tuyến không cần thiết nhằm tiết kiệm nguồn lực.