Cần xử lý dứt điểm quy hoạch vùng nguyên liệu gỗ “treo”, kém hiệu quả

Nhiều quy hoạch “treo”, doanh nghiệp không thực hiện cam kết

Ngày 15/5/2025, Sở Nông nghiệp và Môi trường có Quyết định số 235/QĐ-SNNMT.KHTC tổ chức tổng điều tra, rà soát việc thực hiện cam kết của các nhà đầu tư sau khi được giao quy hoạch vùng nguyên liệu gỗ và lâm sản ngoài gỗ.

Theo báo cáo của Đoàn Điều tra quy hoạch lâm nghiệp, toàn tỉnh hiện có 8 nhà đầu tư được UBND tỉnh giao quy hoạch vùng nguyên liệu gỗ, lâm sản ngoài gỗ gồm: Công ty CP Ván nhân tạo Tân Việt Trung, Công ty CP Kiến trúc và Nội thất Na No, Công ty CP Lâm nghiệp Tháng Năm, Công ty CP Đầu tư tài chính và bất động sản Việt, Công ty CP Đầu tư và Xây dựng Thành Phát, Công ty TNHH Biomass Fuel, Công ty CP Gỗ MDF Nghệ An và Công ty CP Đầu tư Tuấn Lộc (nay là Công ty CP BVN Thanh Chương). Tổng diện tích vùng nguyên liệu gỗ được UBND tỉnh giao cho 8 công ty là 196.920,94 ha (trong đó, có 22.502,37 ha rừng tự nhiên nghèo kiệt; 110.968,21 ha rừng trồng; 54.997,81 ha đất trống lâm nghiệp; 8.821,34 ha đất khác trong lâm nghiệp).

Vùng gỗ keo nguyên liệu trên địa bàn xã Châu Bình. Ảnh: Tiến Đông

Kết quả rà soát cho thấy, có tình trạng một số chủ đầu tư hoàn toàn không thực hiện nhiệm vụ UBND tỉnh giao, hoặc có thực hiện nhưng không đầy đủ, hiệu quả thấp.

Đáng chú ý là trường hợp Công ty CP Ván nhân tạo Tân Việt Trung. Doanh nghiệp này được giao quy hoạch vùng nguyên liệu gỗ tại Quyết định số 2535/QĐ-UBND ngày 1/8/2005 với diện tích 1.500 ha, trên địa bàn các huyện Quỳ Hợp, Quỳ Châu, Nghĩa Đàn (cũ), sau đó tiếp tục được mở rộng thêm 5.182,4 ha tại các huyện Diễn Châu, Nam Đàn, Nghi Lộc và Yên Thành (cũ) theo Quyết định số 1252/QĐ-UBND ngày 10/4/2013. Tuy nhiên, đến nay, công ty chưa thực hiện các nội dung theo phê duyệt như liên doanh, liên kết với các chủ rừng; chưa đầu tư, hỗ trợ phát triển vùng nguyên liệu; chưa xây dựng hệ thống hạ tầng phục vụ sản xuất như đường vận xuất, đường băng cản lửa, chòi canh.

Tương tự, Công ty CP Kiến trúc và Nội thất Na No được giao quy hoạch vùng nguyên liệu với diện tích 4.592,6 ha trên địa bàn huyện Quế Phong (cũ) theo Quyết định số 497/QĐ-UBND ngày 27/1/2014. Tuy nhiên, đến nay doanh nghiệp này chưa thực hiện thủ tục thuê đất; chưa triển khai công tác bảo vệ, phát triển rừng và cũng chưa xây dựng cơ sở hạ tầng trong vùng quy hoạch.

Một đồi keo nguyên liệu ở xã Sơn Lâm. Ảnh: Vĩnh Hoàng

Không chỉ có các trường hợp “không làm”, nhiều doanh nghiệp dù đã triển khai nhưng kết quả thực hiện còn hạn chế.

Công ty CP Lâm nghiệp Tháng Năm, được UBND tỉnh giao quy hoạch vùng nguyên liệu với diện tích 43.973,5 ha, theo Quyết định số 3021/QĐ-UBND ngày 30/6/2014 và 21.693,34 ha theo Quyết định số 2242/QĐ-UBND ngày 18/6/2018. Tuy nhiên, đến nay, doanh nghiệp mới chỉ xây dựng nhà máy sản xuất ván sợi MDF công suất 130.000m³ và ván ghép thanh công suất 12.000m³, chưa thực hiện các nội dung về thuê đất, liên doanh, liên kết với chủ rừng, phát triển vùng nguyên liệu và xây dựng hạ tầng theo nhiệm vụ được giao.

Đối với Công ty TNHH Biomass Fuel, năm 2023, được giao phát triển vùng nguyên liệu với tổng diện tích 28.849,47 ha tại các huyện cũ: Con Cuông, Thanh Chương, Tương Dương, Đô Lương, Tân Kỳ, Nghi Lộc, Hưng Nguyên, Anh Sơn. Đến nay, doanh nghiệp mới chỉ hỗ trợ cây giống, tập huấn kỹ thuật, duy trì Chứng chỉ rừng (FSC/PEFC) trên diện tích 1.755,51 ha; chưa thực hiện liên doanh, liên kết với các chủ rừng trên toàn bộ diện tích được giao.

Hay như Công ty CP BVN Thanh Chương, được giao 35.754 ha, đến nay mới triển khai trên diện tích 12.713,38 ha, chủ yếu dừng ở hoạt động tuyên truyền, tập huấn, cấp chứng chỉ rừng và hỗ trợ kỹ thuật cho các hộ dân.

Hoạt động khai thác gỗ keo nguyên liệu trên địa bàn xã Tam Hợp. Ảnh: Huy Nhâm

Các doanh nghiệp còn lại tuy có triển khai nhưng kết quả chưa đầy đủ, hiệu quả thấp so với diện tích được giao. Thực tế này cho thấy phần lớn diện tích vùng nguyên liệu đã được quy hoạch nhưng chưa được tổ chức thực hiện đồng bộ, gây lãng phí tài nguyên đất lâm nghiệp.

Kiến nghị điều chỉnh, hủy bỏ các quy hoạch kém hiệu quả

Từ kết quả rà soát, Đoàn Điều tra quy hoạch lâm nghiệp đề xuất 3 nhóm giải pháp xử lý. Trong đó, Công ty CP Ván nhân tạo Tân Việt Trung và Công ty CP Kiến trúc và Nội thất Na No vì không thực hiện các nhiệm vụ được giao, quy hoạch đã hết thời hiệu, nên đề xuất ban hành thông báo hết thời hạn thực hiện quy hoạch.

Gỗ keo nguyên liệu của người dân trên địa bàn tỉnh Nghệ An thường được thương lái thu mua chuyển sang địa bàn tỉnh Thanh Hóa để chế biến dăm gỗ xuất khẩu. Ảnh: Nhật Lân

Đối với các doanh nghiệp như: Công ty CP Đầu tư tài chính và bất động sản Việt, Công ty CP Đầu tư và Xây dựng Thành Phát, Công ty CP Lâm nghiệp Tháng Năm, Công ty CP BVN Thanh Chương, đề xuất thực hiện rà soát lại diện tích, nhiệm vụ và thông báo hủy bỏ những diện tích vùng nguyên liệu được quy hoạch nhưng không thực hiện.

Với Công ty CP gỗ MDF Nghệ An, yêu cầu tiếp tục thực hiện tốt công tác quản lý, bảo vệ, phát triển rừng theo phương án đã được phê duyệt; đối với diện tích đã thuê, tiếp tục quản lý, sử dụng theo đúng quy định Luật Đất đai, Luật Lâm nghiệp và các văn bản hướng dẫn liên quan; đồng thời, xem xét điều chỉnh giảm quy mô vùng nguyên liệu.

Trường hợp Công ty TNHH Biosmass Fuel được yêu cầu tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ liên doanh, liên kết với các chủ rừng và các nội dung đã được UBND tỉnh giao trong vùng nguyên liệu.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, việc rà soát, điều chỉnh các quy hoạch vùng nguyên liệu là cần thiết, nhằm bảo đảm phù hợp với Quy hoạch Lâm nghiệp quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 theo Quyết định số 895/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Tại Điểm b, Khoản 6, Điều 2 của Quyết định này cũng nêu rõ yêu cầu rà soát, điều chỉnh các quy hoạch, kế hoạch, dự án trên địa bàn để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ; đồng thời, cập nhật các nội dung liên quan đang triển khai, phù hợp với định hướng phát triển lâm nghiệp tại địa phương.

Từ thực tế trên địa bàn còn nhiều quy hoạch vùng nguyên liệu gỗ, lâm sản ngoài gỗ chưa được thực hiện đầy đủ, ảnh hưởng đến phát triển kinh tế lâm nghiệp, tháng 5/2025, UBND tỉnh đã giao Sở Nông nghiệp và Môi trường đánh giá đúng thực trạng, đồng thời, đề xuất các giải pháp xử lý theo quy định pháp luật.

Xe vận chuyển dăm gỗ từ Nghệ An ra Cảng Nghi Sơn, Thanh Hóa. Ảnh: Nguyễn Đạo

Trên cơ sở báo cáo của Đoàn Điều tra quy hoạch lâm nghiệp, Sở đã phê duyệt kết quả kiểm tra. Tuy nhiên, Sở đang giao các đơn vị liên quan tiếp tục rà soát, đánh giá lại các phương án vùng nguyên liệu, làm việc với các nhà đầu tư để đề xuất UBND tỉnh xem xét ban hành thông báo kết thúc các quy hoạch đã hết thời gian thực hiện, điều chỉnh các quy hoạch còn hiệu lực theo đúng quy định của pháp luật.

Như vậy, việc nhiều quy hoạch vùng nguyên liệu gỗ, lâm sản ngoài gỗ không được triển khai đầy đủ hoặc hiệu quả thấp đang bộc lộ về những hạn chế. Cần phải rà soát, xử lý dứt điểm, tránh tình trạng quy hoạch “treo”, hoặc thực hiện quy hoạch nửa vời, gây lãng phí tài nguyên đất lâm nghiệp và ảnh hưởng đến định hướng phát triển kinh tế lâm nghiệp của tỉnh.