Mở rộng KKT Đông Nam: Khơi thông nguồn lực, dẫn dắt tăng trưởng

Hình thành các hành lang tăng trưởng mới

Với Quyết định số 490/QĐ-TTg ngày 27/3/2026, Khu kinh tế Đông Nam Nghệ An đang được tái định vị thành không gian phát triển tích hợp, nơi các nguồn lực về đất đai, hạ tầng, tài chính và đầu tư được kết nối, khai thác hiệu quả, tạo nền tảng cho công nghiệp, đô thị, dịch vụ bứt phá trong giai đoạn tới.

Đặc biệt, trong bối cảnh cả nước đang triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng với yêu cầu phát triển nhanh, bền vững, dựa trên đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hoàn thiện kết cấu hạ tầng đồng bộ, việc mở rộng Khu kinh tế Đông Nam càng mang ý nghĩa chiến lược. 

Khu kinh tế Đông Nam được phê duyệt mở rộng quy mô hơn 104.000 ha. Ảnh: Thành Cường

Đây không chỉ là bước cụ thể hóa Nghị quyết số 39-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Nghệ An đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, mà còn thể hiện quyết tâm của tỉnh trong việc hiện thực hóa các mục tiêu lớn mà Đại hội XIV đã đề ra, đưa Nghệ An trở thành một cực tăng trưởng quan trọng của khu vực Bắc Trung Bộ.

Nói về thay đổi lớn của Khu kinh tế Đông Nam sau Quyết định 490/QĐ/Ttg/2026, ông Nguyễn Mạnh Lợi - Phó ban Quản lý Khu kinh tế Đông Nam cho biết: “Một trong những thay đổi mang tính bước ngoặt là cách tổ chức lại không gian phát triển theo các hành lang kinh tế. Thay vì phát triển dàn trải, các khu công nghiệp, đô thị và dịch vụ được bố trí dọc theo các trục giao thông chiến lược như Quốc lộ 1A, đường ven biển, cao tốc Bắc - Nam, đường Hồ Chí Minh và tuyến đường sắt Bắc - Nam. Đặc biệt, việc đưa toàn bộ hệ thống cảng biển vào phạm vi khu kinh tế là một quyết định mang tính đột phá. Cách tiếp cận này không chỉ giúp tối ưu hóa hạ tầng mà còn tạo ra sự liên kết chặt chẽ giữa các khu vực, thúc đẩy dòng chảy hàng hóa và dịch vụ một cách hiệu quả, phù hợp với định hướng phát triển không gian kinh tế theo trục động lực mà Nghị quyết Đại hội XIV nhấn mạnh”.

Với lợi thế sở hữu Cảng Cửa Lò và khu bến Đông Hồi, Nghệ An có điều kiện để phát triển một cụm cảng biển hiện đại, đóng vai trò cửa ngõ xuất, nhập khẩu của cả khu vực. Khi cảng biển được tích hợp trong không gian khu kinh tế, các chính sách ưu đãi sẽ được áp dụng đồng bộ, tạo sức hút mạnh mẽ đối với các nhà đầu tư chiến lược, nhất là trong bối cảnh cả nước đang thúc đẩy phát triển kinh tế biển. 

Bến số 5 và 6 cảng Cửa Lò. Ảnh: Trân Châu

"Song song với đó, không gian công nghiệp cũng được tái cấu trúc theo hướng tập trung và chuyên môn hóa. Các vùng sản xuất động lực được hình thành gắn với các hành lang kinh tế, trong đó, khu vực Hoàng Mai - Đông Hồi nổi lên như một cực tăng trưởng quan trọng, có sự kết nối trực tiếp với Khu kinh tế Nghi Sơn. Sự liên kết này mở ra khả năng hình thành chuỗi giá trị liên vùng, nâng cao hiệu quả đầu tư và tạo động lực lan tỏa, đúng với tinh thần liên kết vùng được Trung ương xác định", ông Nguyễn Mạnh Lợi cho biết thêm.

Cùng với công nghiệp, khu vực dịch vụ được định hướng phát triển theo hướng hiện đại, đa dạng và bền vững. Logistics được xác định là ngành dịch vụ chủ lực, đóng vai trò “hạ tầng mềm” kết nối toàn bộ hoạt động sản xuất và lưu thông hàng hóa.

Khi chi phí logistics được giảm thiểu, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp sẽ được nâng cao, qua đó, tạo sức hút lớn đối với các dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước. Bên cạnh đó, du lịch cũng được chú trọng phát triển, góp phần đa dạng hóa cơ cấu kinh tế và khai thác hiệu quả tiềm năng ven biển.

Công ty TNHH Innovative Manufacturing Solutions Vietnam (IMS) ở Khu công nghiệp, đô thị và dịch vụ VSIP Nghệ An. Ảnh: Trân Châu Tạo đòn bẩy cho đầu tư

Để hiện thực hóa những định hướng lớn đó, vấn đề huy động nguồn lực và đầu tư hạ tầng khung được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Trong điều kiện ngân sách còn hạn chế, Nghệ An đã lựa chọn cách tiếp cận linh hoạt, kết hợp giữa nguồn lực Nhà nước và xã hội hóa. Việc đấu giá quyền sử dụng đất tại các khu đô thị, khu dịch vụ được xem là giải pháp quan trọng để tạo nguồn vốn đầu tư, đồng thời nâng cao hiệu quả khai thác quỹ đất.

Lãnh đạo Sở Tài chính Nghệ An cho biết, đơn vị đã chủ động tham mưu UBND tỉnh trong việc cân đối, bố trí và huy động các nguồn lực cho Khu kinh tế Đông Nam theo hướng tập trung, hiệu quả. Trong đó, ưu tiên nguồn lực cho các công trình hạ tầng trọng điểm, đồng thời, đề xuất các cơ chế khai thác nguồn thu từ đất, tài sản công để tái đầu tư phát triển.

Việc sử dụng linh hoạt các công cụ tài chính không chỉ góp phần bảo đảm nguồn vốn triển khai các dự án lớn mà còn tạo dư địa để Nghệ An chủ động trong điều hành ngân sách, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới. 

Sản xuất may mặc ở Nhà máy May Nhật Bản trong Khu kinh tế Đông Nam. Ảnh: Trân Châu

Bên cạnh đó, tỉnh đã ban hành các cơ chế cụ thể nhằm huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực, trong đó có Nghị quyết số 66/NQ-HĐND của HĐND tỉnh về sử dụng nguồn thu từ đất để đầu tư các dự án trọng điểm như Cảng Hàng không quốc tế Vinh, đê chắn sóng cảng nước sâu Cửa Lò và tuyến cao tốc Vinh - Thanh Thủy. Đồng thời, tỉnh tích cực tranh thủ nguồn vốn hỗ trợ từ Trung ương trung hạn cho Khu kinh tế Đông Nam giai đoạn 2021-2030.

Việc thu hút các nhà đầu tư có tiềm lực vào phát triển hạ tầng cảng biển và logistics cũng được Nghệ An đẩy mạnh. Một số dự án cảng đã và đang được triển khai, đồng thời, nhiều nhà đầu tư lớn quan tâm đến khu bến Cảng Đông Hồi. Tỉnh xác định sẽ lựa chọn các đối tác có năng lực, kinh nghiệm để đảm bảo tiến độ và chất lượng các dự án, qua đó, nhanh chóng hình thành hệ thống hạ tầng đồng bộ, hiện đại.

Nghệ An đang xây dựng Đề án phát triển trở thành trung tâm logistics của vùng Bắc Trung Bộ, với mục tiêu đến giai đoạn 2026-2030 hoàn thiện trên 80% hạ tầng logistics, giảm từ 15-20% chi phí logistics nội tỉnh và hình thành trung tâm logistics cấp vùng ngay trong Khu kinh tế Đông Nam. Đây là bước đi mang tính chiến lược, tạo nền tảng để khu kinh tế không chỉ là nơi sản xuất mà còn là trung tâm trung chuyển, phân phối hàng hóa quy mô lớn.

Có thể thấy rõ, những thay đổi về chiến lược và hạ tầng sau khi mở rộng đang từng bước định hình lại vai trò của Khu kinh tế Đông Nam Nghệ An.

Khu kinh tế đang chuyển mình dần trở thành một cực tăng trưởng đa ngành, có khả năng kết nối vùng và hội nhập quốc tế. Trong tiến trình thực hiện các mục tiêu của Đại hội XIV của Đảng, Khu kinh tế Đông Nam không chỉ là không gian phát triển mới mà còn góp phần đưa Nghệ An bứt phá mạnh mẽ trong thời gian tới.