Vùng mía nguyên liệu của Nhà máy đường Sông Con khô héo do nắng nóng

Ruộng mía khô khát giữa nắng nóng

Giữa cái nắng gay gắt này, những cánh đồng mía nguyên liệu ở xóm Thung Mòn, xã Tiên Đồng phủ một màu úa vàng. Lá mía quăn queo, thân cây teo tóp, nhiều diện tích đã khô héo. Đây là thực trạng đang diễn ra tại vùng mía nguyên liệu sau hơn 2 tháng xuống giống nhưng gần như không có mưa.

Mía nguyên liệu của Công ty CP Mía đường khô héo do nắng nóng. Ảnh: XH

Bà Nguyễn Thị Thanh - Xóm trưởng xóm Thung Mòn, đồng thời là hộ trồng 3ha mía nguyên liệu cho biết: Từ đầu vụ đến nay mới chỉ có duy nhất một đợt mưa nhỏ, không đủ để cây mía hồi phục. Nguồn nước tự nhiên thì đã cạn kiệt, không còn cách nào để cứu mía.

Theo bà Thanh, gia đình từng tính đến phương án khoan giếng để vừa phục vụ sinh hoạt, vừa lấy nước tưới mía. Tuy nhiên, chi phí đầu tư khoảng 40 triệu đồng/giếng là quá lớn so với khả năng của hộ nông dân. “Không có vốn, không có nước, cuối cùng chỉ biết chờ trời mưa”, bà Thanh nói thêm.

Cây mía không phát triển được do nắng nóng kéo dài. Ảnh: XH

Không chỉ riêng gia đình bà Thanh, cả xóm Thung Mòn đang đối mặt với nguy cơ mất mùa. Theo thống kê của xóm, tổng diện tích mía nguyên liệu hiện nay khoảng 100 ha thì đã có hơn 50 ha bị khô héo do nắng nóng kéo dài. Đáng lo ngại, thời điểm này cây mía đang bước vào giai đoạn bắt đầu làm lóng - giai đoạn quyết định đến năng suất và sản lượng. Việc thiếu nước nghiêm trọng khiến cây sinh trưởng chậm, thân mía nhỏ, lóng ngắn, thậm chí nhiều diện tích đã chết khô, không còn khả năng phục hồi. Nếu nắng tiếp tục kéo dài thêm vài tuần nữa mà không có mưa, khả năng mất trắng nhiều diện tích là rất cao.

Ông Nguyễn Văn Thắng - Chủ tịch UBND xã Tiên Đồng cho biết, đợt nắng nóng gay gắt kéo dài thời gian qua đã tác động trực tiếp đến đời sống sinh hoạt của người dân và gây ảnh hưởng lớn đến các loại cây trồng trên địa bàn. Trong đó, mía nguyên liệu là cây trồng chịu thiệt hại nặng nề nhất. Trước tình hình này, UBND xã đang chỉ đạo các bộ phận chuyên môn, phối hợp với các thôn, xóm tiến hành rà soát, thống kê cụ thể diện tích mía bị khô héo do nắng nóng, làm cơ sở tổng hợp, báo cáo cấp trên và đề xuất các giải pháp hỗ trợ phù hợp.

Người dân xã Tân An chăm sóc những ruộng mía xanh tốt do có độ ẩm cao. Ảnh: XH

Trái với nhiều diện tích mía trên vùng cao bị khô héo do nắng hạn, tại một số chân ruộng thấp, có độ ẩm cao, cây mía vẫn sinh trưởng và phát triển ổn định.

Bà Nguyễn Thị Lành, trú tại xã Tân An cho biết, gia đình bà có 7 sào mía trồng trên diện tích đất một vụ lúa. Nhờ ruộng thấp, giữ ẩm tốt nên dù nắng nóng kéo dài, mía vẫn phát triển bình thường. Để đảm bảo năng suất, những ngày này gia đình bà tiếp tục xới luống, làm sạch cỏ, thu gom lá già và thường xuyên theo dõi tình hình sâu bệnh, giúp cây mía sinh trưởng khỏe, hạn chế tác động bất lợi của thời tiết.

Không lo sâu bệnh, chỉ lo nắng hạn

Theo ông Nguyễn Sỹ Hải, cán bộ nông vụ của Công ty cổ phần Mía đường Sông Con, nắng hạn đang là mối đe dọa lớn nhất đối với cây mía trong vụ sản xuất năm nay. Thời điểm này, điều đáng lo nhất đối với cây mía không phải là sâu bệnh mà chính là nắng hạn gay gắt kéo dài. Chỉ tính riêng vùng nguyên liệu của nhà máy, đã có hơn 300 ha mía bị khô héo do thiếu nước.

Hiện nay đã có khoảng hơn 300 ha mía nguyên liệu của Nhà máy Mía đường Sông Con bị khô héo do nắng nóng kéo dài. Ảnh: XH

Tình trạng mía khô héo tập trung chủ yếu tại các xã: Tiên Đồng, Tân Phú, Nghĩa Hành và Giai Xuân. Đây đều là những khu vực có địa hình cao, xa nguồn nước, hạ tầng thủy lợi còn nhiều hạn chế.

Theo ông Hải, một trong những bất cập lớn nhất của vùng mía nguyên liệu hiện nay là hệ thống thủy lợi gần như chưa được đầu tư. Phần lớn diện tích mía phụ thuộc hoàn toàn vào nước trời, không có nguồn nước tưới chủ động.

Nhằm khuyến khích người dân đầu tư hệ thống tưới cho mía, nhiều năm qua, Công ty cổ phần Mía đường Sông Con đã triển khai chính sách cho nông dân vay khoảng 5 triệu đồng/ha để lắp đặt hệ thống tưới nhỏ giọt. Tuy nhiên, trên thực tế, rất ít hộ thực hiện. “Nguyên nhân chính là do không có nguồn nước. Những nơi có nước thì lại không có điện lưới để vận hành hệ thống tưới. Nếu bà con đầu tư máy bơm chạy dầu thì chi phí rất cao, vượt quá khả năng của người trồng mía”, ông Hải phân tích.

Phần lớn diện tích mía tại các xã này hiện đang ở giai đoạn vươn lóng. Theo các chuyên gia nông nghiệp, nếu thiếu nước trong giai đoạn này, cây mía sẽ bị giảm nghiêm trọng khả năng tích lũy đường, dẫn đến năng suất và chữ đường thấp, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh tế của cả người trồng mía và nhà máy.

Trong điều kiện hiện nay, theo cán bộ nông vụ của công ty, giải pháp khả thi nhất để hạn chế thiệt hại cho cây mía chỉ là làm sạch cỏ ruộng, giảm cạnh tranh nước và dinh dưỡng, giúp cây mía cầm cự qua giai đoạn nắng nóng.

Mía là cây trồng chủ lực, mang lại nguồn thu nhập chính cho hàng nghìn hộ dân tại các xã của huyện Tân Kỳ cũ. Nhiều gia đình đã gắn bó với cây mía hàng chục năm, xem đây là “cần câu cơm” để ổn định cuộc sống.

Tuy nhiên, trong bối cảnh biến đổi khí hậu, nắng nóng, hạn hán ngày càng gay gắt, sản xuất mía đang đối mặt với nhiều rủi ro. Nếu không có giải pháp căn cơ về thủy lợi và nguồn nước tưới, nguy cơ giảm mạnh sản lượng mía nguyên liệu trong những năm tới là điều khó tránh khỏi.

Mía nguyên liệu là cây trồng chủ lực của người dân trên địa bàn huyện Tân Kỳ cũ. Ảnh: XH

Người trồng mía mong muốn Nhà nước, địa phương và doanh nghiệp sớm có giải pháp đầu tư đồng bộ hệ thống thủy lợi, điện lưới, tạo điều kiện để nông dân tiếp cận các mô hình tưới tiết kiệm nước. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần có cơ chế hỗ trợ phù hợp hơn về vốn, kỹ thuật để người dân mạnh dạn đầu tư hệ thống tưới, giảm dần rủi ro do hạn hán gây ra.

Nắng hạn gay gắt đang đặt vùng mía nguyên liệu Công ty cổ phần Mía đường Sông Con trước nguy cơ thiệt hại nặng nề. Hàng trăm ha mía khô héo không chỉ là con số đáng lo ngại về sản xuất nông nghiệp, mà còn là lời cảnh báo về sự thiếu bền vững của hạ tầng thủy lợi tại các vùng sản xuất tập trung. Nếu chính quyền địa phương không sớm có giải pháp lâu dài và căn cơ, cây sinh kế của hàng nghìn hộ dân không chỉ là mía sẽ ngày càng khó trụ vững trước những thách thức của biến đổi khí hậu./.