Rừng thiếu đường băng cản lửa, khó ứng phó khi xảy ra cháy

Thiếu đường băng - khó ứng phó khi xảy ra cháy rừng
 

Vụ cháy rừng tại xã Thiên Nhẫn do không có đường băng cản lửa nên khó khăn trong công tác chữa cháy. Ảnh: CTV

Vụ cháy rừng xảy ra tại xã Thiên Nhẫn vào những ngày cuối tháng 6 vừa qua là một ví dụ điển hình cho thấy những bất cập trong hệ thống phòng cháy, chữa cháy rừng hiện nay. Chiều 21/6, một đám cháy bất ngờ bùng phát tại khu vực đồi thuộc xóm 3, xã Thiên Nhẫn. Ngay sau khi phát hiện cháy, chính quyền địa phương đã phối hợp với các lực lượng gồm hàng ngàn người chữa cháy. Tuy nhiên, công tác chữa cháy gặp khó khăn do lớp thực bì và bổi khô dày đặc. Nhiều khu vực địa hình dốc, hiểm trở, không có đường băng cản lửa nên ngọn lửa lan nhanh. Sau gần 3 ngày đêm nỗ lực, đến ngày 23/6, đám cháy mới cơ bản được khống chế.

Ông Lê Ngọc Hiền - Phó Chủ tịch UBND xã Thiên Nhẫn cho biết, “Toàn xã hiện có khoảng 1.100 ha rừng keo xen thông. Qua vụ cháy vừa rồi, địa phương rút ra bài học trong công tác phòng cháy, chữa cháy rừng. Giải pháp an toàn và hiệu quả nhất vẫn là duy trì hệ thống đường băng cản lửa. Trên địa bàn trước đây từng có một số tuyến đường băng nhưng nhiều năm không được duy tu nên hiện nay thực bì mọc dày đặc. Khi xảy ra cháy, các lực lượng phải vừa phát dọn, vừa tạo đường băng mới nên mất rất nhiều thời gian, có nơi chưa kịp xử lý thì lửa đã cháy qua. Để bảo đảm an toàn cho diện tích rừng hiện có, xã cần đầu tư khoảng 20 km đường băng cản lửa nhưng gặp khó khăn lớn về nguồn kinh phí".

Đại diện Hạt Kiểm lâm Nam Đàn - Hưng Nguyên cho biết, đơn vị hiện quản lý hơn 5.800 ha rừng trên địa bàn 5 xã, trong đó có khoảng 3.000 ha rừng thông. Do nguồn kinh phí hạn chế nên nhiều năm qua các tuyến đường băng do các xã quản lý hầu như không được duy tu, sửa chữa. Trong khi đó, thực bì phát triển rất nhanh, chỉ sau một thời gian ngắn đã che lấp hoàn toàn đường băng cũ, Nhiều khu vực rừng nơi đây hiện vẫn thiếu các tuyến đường băng nội vùng, liên vùng và liên khoảnh. Đây là nguyên nhân khiến công tác khoanh vùng, chia cắt đám cháy gặp nhiều khó khăn khi xảy ra cháy lớn.

Hiện toàn khu vực mới có khoảng 69 km đường băng cản lửa do Ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Nghệ An đầu tư xây dựng và hơn 20 km đường băng do các địa phương thực hiện. Để đảm bảo an toàn địa bàn do đơn vị quản lý còn cần trên 60 km đường băng cản lửa.

Cán bộ công nhân viên Ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Nghệ An tu sửa lại đường băng cản lửa ở xã Thần Lĩnh. Ảnh: Văn Trường

Không chỉ riêng Thiên Nhẫn, nhiều địa phương khác trên địa bàn tỉnh cũng đang trong tình trạng tương tự. Tại xã Tân Châu, nơi có hơn 1.000 ha rừng thông giáp ranh với các xã Hải Lộc, Văn Kiều và Hợp Minh, nguy cơ cháy rừng luôn hiện hữu trong mùa khô.

Có mặt tại khu vực rừng thông xóm Trung Sơn, xã Tân Châu những ngày nắng nóng, dễ dàng nhận thấy lớp thực bì dưới tán rừng vẫn còn dày, nhiều khu vực lá thông khô phủ kín mặt đất. Các tuyến đường băng cản lửa trước đây hiện đã bị cỏ dại và cây bụi che lấp.

Anh Cao Văn Tài ở xóm Trung Sơn - một hộ dân bảo vệ rừng, cho biết: Gia đình tôi nhận bảo vệ trên 30 ha rừng, nhưng tôi chỉ mới làm được hơn 2 km đường vận xuất kết hợp đường băng cản lửa, mong Nhà nước quan tâm đầu tư thêm đường băng cản lửa, chúng tôi luôn thấp thỏm mỗi khi bước vào mùa nắng nóng.

Ông Lê Văn Sáu, chuyên viên Phòng Kinh tế xã Tân Châu cho biết: Hiện toàn xã chỉ có khoảng hơn 10 km đường băng cản lửa nhưng phần lớn đã xuống cấp. Do không có kinh phí nên hầu hết diện tích rừng do xã quản lý chưa thể xử lý thực bì cũng như duy tu đường băng cản lửa. Khi xảy ra cháy rừng sẽ rất nguy hiểm bởi lửa lan nhanh và rất khó tiếp cận để chữa cháy. Hiện chỉ một số hộ dân nhận khoán bảo vệ rừng tận dụng đường vận xuất, vận chuyển keo để kết hợp làm đường băng cản lửa. Tuy nhiên, các tuyến này chưa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và không thể thay thế hệ thống đường băng chuyên dụng.

“Địa phương rất muốn đầu tư duy tu, mở rộng hệ thống đường băng cản lửa nhưng nguồn kinh phí còn hạn hẹp. Hiện nay, xã chủ yếu tập trung công tác phòng ngừa như tuyên truyền người dân, tổ chức lực lượng tuần tra, trực gác tại các cửa rừng trong thời gian nắng nóng cao điểm”, ông Lê Văn Sáu chia sẻ.

Theo ông Trần Ngọc Quyền - quyền Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Diễn Châu, đơn vị hiện quản lý trên 6.000 ha rừng, trong đó có hơn 1.500 ha rừng thông. Toàn địa bàn mới xây dựng được khoảng 50 km đường băng cản lửa. Tuy nhiên, nhiều tuyến đã xuống cấp do không được duy tu thường xuyên. Hiện các xã trên địa bàn còn thiếu khoảng trên 50 km đường băng cản lửa, đặc biệt là các tuyến vùng giáp ranh. Nếu xảy ra cháy lớn trong điều kiện gió mạnh thì nguy cơ cháy lan trên diện rộng là rất cao.

Đầu tư đường băng cản lửa

Theo ông Nguyễn Anh Tuấn - Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Nghệ An, ngay từ đầu mùa nắng nóng năm nay, tỉnh đã hỗ trợ cho 124/130 xã với tổng kinh phí hơn 32 tỷ đồng phục vụ công tác phòng cháy, chữa cháy rừng. Tuy nhiên, nguồn kinh phí này chủ yếu được sử dụng để mua sắm trang thiết bị như máy thổi gió, máy cắt thực bì, vỉ dập lửa, máy bơm nước và các dụng cụ phục vụ chữa cháy. Các hạng mục đầu tư lớn như xử lý thực bì, xây dựng hoặc nâng cấp đường băng cản lửa vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế.

Theo quy định của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các khu rừng thông tập trung từ 2.000 ha trở lên phải xây dựng hệ thống đường băng trắng để phân chia rừng thành các tiểu khu với chiều rộng từ 8 đến 12 m. Đối với các khu rừng từ 100 ha trở lên phải xây dựng các đường băng phụ chia cắt thành các khoảnh, lô; chiều rộng từ 6 đến 10 m và kết nối với hệ thống đường băng chính.

Hiện nay, trên địa bàn Nghệ An mới chỉ có các Ban Quản lý rừng phòng hộ, rừng đặc dụng và các công ty lâm nghiệp đầu tư xây dựng được khoảng 225 km đường băng cản lửa đạt tiêu chuẩn kỹ thuật. Trong khi đó, phần lớn diện tích rừng do cấp xã quản lý vẫn chưa được đầu tư đồng bộ.

Theo thống kê của Chi cục Kiểm lâm, toàn tỉnh hiện còn thiếu khoảng trên 250 km đường băng cản lửa cần được xây dựng mới. Các địa phương cần chủ động lồng ghép các nguồn vốn, huy động nguồn lực xã hội hóa để duy tu, sửa chữa hệ thống đường băng cản lửa, cũng như Nhà nước cần hỗ trợ nguồn kinh phí để xử lý thực bì làm đường băng cản lửa. Đây là giải pháp căn cơ, lâu dài nhằm giảm thiểu nguy cơ cháy rừng và hạn chế thiệt hại khi sự cố xảy ra.

Trong bối cảnh nắng nóng cực đoan được dự báo còn kéo dài, nguy cơ cháy rừng tại Nghệ An vẫn ở mức rất cao. Thực tế từ các vụ cháy rừng vừa qua cho thấy, khi thiếu hệ thống đường băng cản lửa, việc huy động hàng ngàn người chữa cháy vẫn có thể rơi vào thế bị động. Vì vậy, cùng với việc nâng cao ý thức của người dân, kiểm soát chặt hoạt động đốt thực bì, việc đầu tư xây dựng và duy tu hệ thống đường băng cản lửa cần được xem là nhiệm vụ cấp thiết nhằm bảo vệ tài nguyên rừng và giảm thiểu thiệt hại do cháy rừng gây ra.