Eo biển Hormuz mở cửa "ngay lập tức", 500 tàu thuyền chờ lệnh giải cứu

Tàu thuyền hoạt động tại eo biển Hormuz ngày 1/6/2026. Bức ảnh được chụp vào thời điểm giao tranh Mỹ - Iran leo thang dữ dội do đàm phán bế tắc và bất đồng xoay quanh mặt trận Lebanon. Ảnh: ISNA/AFP

Theo hãng thông tấn AFP, động thái hạ nhiệt căng thẳng đã lập tức được hiện thực hóa bằng những cam kết mạnh mẽ trên thực địa. Sáng 18/6 (giờ địa phương), Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif tuyên bố việc ký kết bản ghi nhớ (MoU) giữa Washington và Tehran đồng nghĩa với việc hai bên sẽ lập tức có những bước lùi chiến lược.

“ Văn kiện này sẽ có hiệu lực ngay lập tức. Bước đầu tiên, Cộng hòa Hồi giáo Iran sẽ ngay lập tức mở cửa lại Eo biển Hormuz, và Hợp chủng quốc Hoa Kỳ sẽ lập tức dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran."

---- Thủ tướng Sharif nhấn mạnh trên nền tảng mạng xã hội X -----

Đồng thời, nhà lãnh đạo Pakistan xác nhận nước này cùng với sự hỗ trợ của Qatar sẽ tổ chức một buổi lễ tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6 nhằm đánh dấu sự kiện lịch sử này, đồng thời khởi động các vòng đàm phán ở cấp độ kỹ thuật.

Giải cứu 500 tàu thuyền và 20.000 thủy thủ

Eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thô toàn cầu, đã bị tê liệt suốt 4 tháng qua kể từ khi xung đột bùng phát. Theo Phòng Vận tải Quốc tế (ICS), khoảng 500 tàu thương mại và 20.000 thủy thủ đang bị mắc kẹt tại vùng biển vùng Vịnh.

Về lý thuyết, ngay khi lệnh mở cửa chính thức được ban hành, các con tàu mắc kẹt có thể di chuyển. Ông Jakob Larsen - Giám đốc an ninh Hiệp hội chủ tàu Bimco cho biết, trong những tháng nằm bờ, các thủy thủ đoàn vẫn thường xuyên "thực hiện các cuộc diễn tập và bảo dưỡng máy móc, thiết bị".

Tuy nhiên, nhiều tàu sẽ phải mất thêm thời gian để vệ sinh làm sạch phần vỏ dưới nước nhằm loại bỏ hàu và rong rêu bám sau thời gian dài neo đậu.

Theo chuyên gia Hugo Rousse từ nhóm theo dõi hàng hải AXSMarine, những chuyến tàu đầu tiên băng qua eo biển có thể thuộc về các chủ tàu tự vận hành đội tàu của mình. Các tàu chở dầu liên kết với Kuwait, Iraq, Các Tiểu vương quốc Arập Thống nhất (UAE) và Saudi Arabia nhiều khả năng cũng sẽ là những đơn vị tiên phong nối lại hoạt động.

Do rủi ro vẫn còn, các nhà khai thác dự kiến sẽ di chuyển vô cùng thận trọng và các công ty bảo hiểm thậm chí có thể yêu cầu tàu hải quân hộ tống.

Rào cản thủy lôi và "phí dịch vụ" qua eo biển Hormuz

Tuy nhiên, thử thách lớn nhất hiện nay là việc rà phá thủy lôi. Khu vực trung tâm eo biển Hormuz trước đó đã bị Iran liệt vào vùng nguy hiểm do có mìn. Ông Larsen lưu ý, trước khi công tác rà phá hoàn tất, các tàu chỉ có thể sử dụng các tuyến giao thông ven biển an toàn hơn, nhưng những tuyến này lại quá hẹp để đáp ứng khối lượng lưu thông hàng hải khổng lồ như trước đây.

Hiện tại, Pháp, Anh, Mỹ và Đức đều đang tích cực huy động các lực lượng quân sự để rà phá bom mìn và khôi phục dòng chảy vận tải.

Bên cạnh đó, một điểm nghẽn pháp lý khác đang nảy sinh giữa Mỹ và Iran liên quan đến phí cầu đường. Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance khẳng định hai bên đã đạt được nhận thức chung về việc eo biển sẽ mở cửa "miễn phí qua lại trong dài hạn".

Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao Iran lại cho biết thỏa thuận cho phép họ thu "phí dịch vụ hàng hải" thay vì áp dụng "thuế phí".