Mỹ - Iran sắp ký thỏa thuận chấm dứt xung đột, mở cửa eo biển Hormuz?

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trước khi ký một tuyên bố tại Phòng Bầu dục của Nhà Trắng ở Washington, DC, vào ngày 11 tháng 6 năm 2026. Ảnh: AFP

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố một thỏa thuận với Iran nhằm chấm dứt chiến tranh ở Trung Đông có thể được ký kết vào ngày 14/6 (giờ Mỹ), đồng thời khẳng định eo biển Hormuz chiến lược sẽ được mở cửa trở lại ngay sau đó.

"Thỏa thuận dự kiến sẽ được ký kết vào ngày mai, và ngay sau đó, eo biển Hormuz sẽ mở cửa cho tất cả", ông Trump viết trên nền tảng Truth Social hôm thứ Bảy.

Trước đó, cùng ngày, phía Iran đưa ra mốc thời gian khác, song vẫn phát tín hiệu rằng, một thỏa thuận đang đến gần. Cả các bên tham chiến lẫn các nhà trung gian hòa giải đều bày tỏ sự lạc quan khi các cuộc đàm phán kéo dài nhiều tuần được cho là đang bước vào giai đoạn cuối.

Về phía trung gian, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cũng cho biết thỏa thuận đang ở gần hơn bao giờ hết.

Trong bài đăng trên mạng xã hội X hôm thứ Bảy, ông Sharif cho biết, việc "hoàn tất" thỏa thuận dự kiến diễn ra trong vòng 24 giờ tới. Theo ông, văn kiện sẽ được ký dưới hình thức điện tử, dù không nêu thêm chi tiết. Ông cũng cho biết, các cuộc đàm phán cấp kỹ thuật dự kiến sẽ tiếp tục vào tuần tới.

Bộ Ngoại giao Pakistan ra thông báo lễ ký đã được lên kế hoạch hôm nay 14/6.

Những tín hiệu tích cực xuất hiện bất chấp các vụ đụng độ mới tại eo biển Hormuz - khu vực bị Iran phong tỏa kể từ đầu cuộc chiến, gây ảnh hưởng đáng kể tới thị trường toàn cầu.

Kể từ sau lệnh ngừng bắn ngày 8/4, tạm thời chấm dứt giai đoạn giao tranh ác liệt nhất, ông Trump nhiều lần tuyên bố một thỏa thuận sắp được ký kết. Tuy nhiên, các cuộc thương lượng liên tục kéo dài do còn tồn tại nhiều bất đồng.

Tuy nhiên, phía Tehran lại phát đi những tín hiệu thận trọng hơn. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết, ngày ký kết cụ thể vẫn chưa được xác định và khẳng định "sẽ không phải là ngày mai", dù không loại trừ khả năng điều này diễn ra trong vài ngày tới.

Sự vênh nhau về mốc thời gian cho thấy hai bên vẫn đang tìm thế thượng phong trên bàn đàm phán, đặc biệt là ở hai điểm nghẽn lớn: Quyền kiểm soát eo biển Hormuz và số phận kho uranium làm giàu.

Căng thẳng tại eo biển Hormuz

Mỹ và Iran vẫn đưa ra những thông tin trái chiều về nội dung của thỏa thuận, do mỗi bên đều muốn chứng tỏ mình là phía giành ưu thế sau cuộc chiến.

Tehran khẳng định, sẽ duy trì quyền kiểm soát eo biển Hormuz, và liên tục áp đặt lệnh phong tỏa đối với tuyến hàng hải huyết mạch này.

Mỹ đáp trả bằng việc phong tỏa các cảng biển của Iran.

Ngày 13/6, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết, Iran đã phóng nhiều máy bay không người lái tự sát nhằm vào các tàu thương mại di chuyển qua eo biển Hormuz. Theo cơ quan này, toàn bộ số UAV đã bị lực lượng Mỹ bắn hạ trong những giờ gần đây.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết, dự thảo thỏa thuận đang xem xét yêu cầu Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân. "Việc quản lý eo biển Hormuz sẽ không còn như trước", ông Araghchi phát biểu trên Truyền hình Nhà nước, gọi đây là "công cụ răn đe chính" của Iran. Trong khi đó, phía Mỹ luôn tuyên bố việc Iran kiểm soát eo biển là "không thể chấp nhận được".