Cầu thủ Sông Lam Nghệ An vắng bóng ở đội tuyển Việt Nam: Vì đâu nên nỗi?

Đội tuyển vắng bóng Sông Lam

Trong danh sách 28 cầu thủ được huấn luyện viên Kim Sang Sik triệu tập chuẩn bị cho Asian Cup 2026, không có bất kỳ cầu thủ nào đang khoác áo Sông Lam Nghệ An góp mặt. Nếu xét về nguồn gốc đào tạo, chỉ còn duy nhất Phạm Xuân Mạnh là sản phẩm của lò bóng đá xứ Nghệ. 

Chỉ còn Phạm Xuân Mạnh là sản phẩm của lò đào tạo xứ Nghệ được triệu tập vào đội tuyển Việt Nam. Ảnh tư liệu

Với một trung tâm đào tạo từng được xem là cái nôi của bóng đá Việt Nam, nơi sản sinh hàng loạt tuyển thủ như Văn Quyến, Công Vinh, Huy Hoàng, Trọng Hoàng, Quế Ngọc Hải…, thực tế ấy rõ ràng là một khoảng lặng đáng để suy ngẫm.

Có thể lý giải một phần từ triết lý của huấn luyện viên Kim Sang Sik. Nhà cầm quân người Hàn Quốc ưu tiên những cầu thủ có khả năng kiểm soát bóng, xử lý tốt trong không gian hẹp và đáp ứng cường độ chiến thuật cao. Bên cạnh đó, sự xuất hiện ngày càng nhiều của các cầu thủ Việt kiều và cầu thủ nhập tịch cũng khiến cuộc cạnh tranh trên đội tuyển trở nên khốc liệt hơn.

Tuy nhiên, đó chỉ là yếu tố mang tính thời điểm. Gốc rễ của vấn đề nằm ở chính quá trình đào tạo của bóng đá trẻ Sông Lam Nghệ An trong hơn 1 thập kỷ qua.

Điều dễ nhận thấy là đội bóng xứ Nghệ vẫn liên tục gặt hái nhiều danh hiệu ở các giải U11 và U13. Thế nhưng, ưu thế ấy không còn được duy trì khi các cầu thủ bước lên những cấp độ cao hơn như U19, U21 hay bóng đá chuyên nghiệp.

Phải đến năm 2026, sau gần 2 thập kỷ chờ đợi, U19 Sông Lam Nghệ An mới trở lại ngôi vô địch quốc gia. Trong khi đó, ở các lứa tuổi lớn, Hà Nội, Thể Công Viettel, Hoàng Anh Gia Lai hay PVF liên tục tạo ra những thế hệ cầu thủ đủ sức cạnh tranh ở V.League và đội tuyển Việt Nam.

U19 Sông Lam Nghệ An vô địch Giải U19 Quốc gia 2026 sau 20 năm chờ đợi. Ảnh: Đức Anh

Điều đó đặt ra câu hỏi, phải chăng trong một thời gian dài, công tác đào tạo trẻ của Sông Lam Nghệ An đã chịu quá nhiều áp lực về thành tích ở các lứa tuổi nhỏ?

Không thể phủ nhận huy chương là một thước đo cần thiết. Nhưng nếu mục tiêu đào tạo chỉ vì thành tích trước mắt, thay vì hướng đến việc tạo ra những cầu thủ đủ năng lực chơi bóng chuyên nghiệp, thì những chiếc cúp ở các giải trẻ sẽ không còn nhiều ý nghĩa.

Giá trị của một trung tâm đào tạo ngày nay không chỉ được đo bằng số danh hiệu ở các giải trẻ, mà còn bằng số cầu thủ trưởng thành đủ sức thi đấu đỉnh cao và đóng góp cho đội tuyển quốc gia. 

Cầu thủ Sông Lam Nghệ An vắng bóng trên tuyển Việt Nam. Ảnh tư liệu

Một nguyên nhân khác cũng cần được nhìn nhận là cách thức đào tạo trong một giai đoạn trước đây. Có ý kiến cho rằng nhiều đội trẻ của Sông Lam Nghệ An trước đây từng đặt nặng yếu tố thể lực, sức mạnh và tính kỷ luật chiến thuật từ quá sớm. Không ít cầu thủ phải tập những giáo án nặng, chú trọng tranh chấp, pressing và thi đấu theo hệ thống như cầu thủ trưởng thành ngay từ khi còn rất nhỏ.

Trong khi đó, giai đoạn từ 10 đến 14 tuổi lại được xem là “thời kỳ vàng” để phát triển kỹ thuật cá nhân, cảm giác bóng, khả năng xử lý trong không gian hẹp và tư duy sáng tạo.

Đó cũng là hướng đi của nhiều trung tâm đào tạo hàng đầu hiện nay. Hà Nội, Thể Công Viettel hay PVF đều dành nhiều thời gian để hoàn thiện nền tảng kỹ thuật cơ bản trước khi xây dựng chiến thuật. Chính vì vậy, những cầu thủ như Nguyễn Quang Hải, Hoàng Đức, Khuất Văn Khang, Hai Long hay Thành Long đều sở hữu khả năng xử lý bóng tốt và thích nghi với xu hướng bóng đá hiện đại.

Trong khi đó, không ít cầu thủ trưởng thành từ Sông Lam Nghệ An ở một giai đoạn lại nổi bật bởi tinh thần chiến đấu, sức mạnh và ý chí, nhưng hạn chế ở khả năng kiểm soát bóng, rê dắt và xử lý trong áp lực cao. Điều này khiến họ gặp nhiều bất lợi khi bước lên môi trường bóng đá đỉnh cao.

Bên cạnh đó, việc Trung tâm Đào tạo bóng đá trẻ Sông Lam Nghệ An thời gian qua tiến hành rà soát, điều chỉnh lại tuổi thật của nhiều cầu thủ cũng cho thấy quyết tâm nhìn thẳng vào những tồn tại của quá khứ. Việc mạnh dạn trả lại đúng tuổi, thanh lọc lực lượng và xây dựng môi trường đào tạo minh bạch là bước đi cần thiết, dù phải chấp nhận những ảnh hưởng nhất định về thành tích trong ngắn hạn.

Kỳ vọng cho tương lai

Quan trọng hơn, Trung tâm Đào tạo bóng đá trẻ Sông Lam Nghệ An đang triển khai một cuộc cải tổ toàn diện. Giáo án huấn luyện được điều chỉnh theo hướng hiện đại, lấy việc phát triển kỹ thuật cơ bản, tư duy chơi bóng và khả năng sáng tạo của cầu thủ làm nền tảng. Công tác tuyển chọn cũng được thay đổi theo hướng ưu tiên đúng năng lực, đúng độ tuổi, coi trọng thể hình và tiềm năng phát triển lâu dài, thay vì chỉ hướng đến thành tích trước mắt ở các giải trẻ.

Những tín hiệu tích cực đã xuất hiện ở các lứa U15, U17 và U19 hiện nay, khi nhiều cầu thủ được đánh giá có tiềm năng phát triển nếu tiếp tục được đào tạo đúng định hướng.

Vậy câu hỏi được đặt ra là, đến bao giờ bóng đá xứ Nghệ mới lại có tuyển thủ quốc gia? Không ai có thể đưa ra một câu trả lời chính xác. Bóng đá trẻ là một hành trình dài hơi, không thể mang lại thành quả chỉ sau 1 hoặc 2 mùa giải.

Nếu cuộc cải tổ hiện nay được duy trì xuyên suốt, nếu triết lý đào tạo mới không còn bị chi phối bởi áp lực thành tích và nếu những tài năng trẻ tiếp tục được tạo điều kiện phát triển đúng lộ trình, thì khoảng 5 đến 10 năm tới hoàn toàn có thể là thời điểm một thế hệ cầu thủ mới của Sông Lam Nghệ An trưởng thành và đủ sức cạnh tranh vị trí trên đội tuyển Việt Nam. 

Hy vọng trong 5 đến 10 năm nữa SLNA sẽ có những gương mặt sáng giá trên tuyển Việt Nam. Ảnh: Đức Anh

Con số 5 đến 10 năm không phải là sự kỳ vọng cảm tính, mà là khoảng thời gian cần thiết để những cầu thủ ở các lứa U11, U13 và U15 hôm nay phát triển toàn diện, bước lên bóng đá chuyên nghiệp để cạnh tranh ở cấp độ đội tuyển quốc gia.

Có lẽ, điều người hâm mộ xứ Nghệ mong mỏi không phải là thêm những chức vô địch U11 hay U13 bằng mọi giá, nếu đích đến cuối cùng vẫn là sự vắng bóng của các cầu thủ trưởng thành từ lò đào tạo Sông Lam Nghệ An trên đội tuyển quốc gia. Điều họ kỳ vọng hơn cả là một ngày nào đó, bóng đá xứ Nghệ sẽ lại đóng góp nhiều gương mặt chất lượng cho đội tuyển Việt Nam như thời kỳ vàng son đã từng có.