Căng thẳng thương mại EU - Trung Quốc: Liệu đàm phán có giải quyết được xung đột?

Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc Wang Wentao sẽ gặp người đồng cấp EU Maros Sefcovic tại Brussels nhằm tháo gỡ căng thẳng thương mại EU-Trung Quốc. Ảnh: AFP

Theo AFP, châu Âu và Trung Quốc sẽ có cơ hội đánh giá liệu các tranh chấp thương mại hiện nay có thể giải quyết thông qua đối thoại hay không. Ngày 29/6 (theo giờ Brussels), Ủy viên Thương mại Liên minh châu Âu (EU) Maros Sefcovic sẽ chủ trì cuộc tiếp đón và hội đàm kéo dài cả ngày với Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc Vương Văn Đào tại Brussels.

EU đang dồn sự tập trung vào Trung Quốc, trong bối cảnh Brussels ngày càng lo ngại về tình trạng mất cân bằng thương mại nghiêm trọng giữa khối 27 quốc gia thành viên và cường quốc kinh tế châu Á này.

Đối với EU, đây là một vấn đề đặc biệt cấp bách. Brussels lo ngại rằng họ sẽ mất hoàn toàn một số ngành công nghiệp mũi nhọn, nếu không hành động trước làn sóng hàng hóa giá rẻ từ Trung Quốc – yếu tố đang đe dọa trực tiếp đến các nhà sản xuất tại châu Âu. Thâm hụt thương mại hàng hóa của EU với Trung Quốc (2025) vào khoảng 360 tỷ Euro (~ 410 tỷ USD).

Chuyến thăm của Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc Vương Văn Đào diễn ra chưa đầy hai tuần, sau khi các nhà lãnh đạo EU giao nhiệm vụ cho Ủy ban Châu Âu (EC) giải quyết cuộc khủng hoảng này thông qua đàm phán với Bắc Kinh. Đồng thời, khối này cũng chuẩn bị các biện pháp phòng vệ tăng cường để bảo vệ các lĩnh vực trọng yếu.

Về phía Trung Quốc, Bộ trưởng Vương Văn Đào có thể sẽ tìm cách đánh giá mức độ nghiêm túc của EU, khi khối này đe dọa triển khai kho "vũ khí" phòng vệ thương mại chống lại Bắc Kinh.

Tuy nhiên, theo Ủy ban châu Âu, EU vẫn hy vọng tránh được một cuộc chiến thương mại toàn diện với đối tác thương mại hàng hóa lớn thứ hai của mình. Phía Trung Quốc cũng đã phát đi tín hiệu rõ ràng rằng, họ sẽ đáp trả nếu chịu các biện pháp mà họ cho là bất công.

Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), trong giai đoạn 2005-2024, các công ty Trung Quốc nhận được mức hỗ trợ từ chính phủ cao gấp 3 đến 8 lần so với các doanh nghiệp thuộc khối OECD. Tổ chức này nhấn mạnh đây mới chỉ là "một ước tính thận trọng".

Để giải quyết tình trạng này, EU đang sở hữu một loạt công cụ phòng vệ thương mại mạnh mẽ bao gồm: áp thuế cao hơn; biện pháp tự vệ khẩn cấp.

Các công cụ kiểm soát mới cũng đang được khẩn trương xây dựng. Ủy ban châu Âu đang phát triển một công cụ pháp lý mới nhằm buộc các doanh nghiệp phải đa dạng hóa nhà cung cấp trong các lĩnh vực đặc biệt nghiêm trọng như chất bán dẫn và đất hiếm.

Vào tháng 5/2026, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cũng đã đề xuất áp dụng một phiên bản "Khoản 301" kiểu châu Âu. Đây là công cụ thương mại tương tự như cách Tổng thống Mỹ Donald Trump từng sử dụng để áp thuế cao hơn lên một số ngành hàng cụ thể sau các cuộc điều tra độc lập.